Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΥ ΘΕΣΜΟΥ

Οι ανάγκες του ανθρώπου για ασφάλεια και προστασία είναι σύμφυτες με την ύπαρξη του. Αυτό είναι φυσικό, αφού μόνο με την ασφάλεια και την προστασία εξασφαλίζονται οι δυνατότητες για τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου και της ανάπτυξη κάθε παραγωγικής δραστηριότητας.
Οι περιπτώσεις του Ηρακλή και του Θησέα, που με τη μυθική δράση τους εξάλειψαν την παντοειδή και ποικιλώνυμη κακοποιό δραστηριότητα της εποχής, εξαφάνισαν το φόβο των ανθρώπων και εμπέδωσαν την τάξη και το αίσθημα ασφάλειας, είναι αρκετά εύγλωττες. Ο αστυνομικός θεσμός συμπορεύεται με την πολιτειακή οργάνωση της ανθρώπινης κοινωνίας. Οι άνθρωποι για να επιβιώσουν, έπρεπε να συμβιώσουν. Η συμβίωση, όμως, προϋποθέτει τη θέσπιση κανόνων, αλλά και τη δίκαιη εφαρμογή τους, μέσα σε ένα λειτουργικό πλαίσιο, την πολιτεία.
Η σπουδαιότητα της έννομης τάξης, ως στοιχείου αναπόσπαστου του δημόσιου βίου και της ομαλής κοινωνικής διαβίωσης των πολιτών, είχε επισημανθεί από κορυφαίους εκπρόσωπους της ελληνικής διανόησης. Ο διδάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο μέγας φιλόσοφος Αριστοτέλης, διδάσκει ότι «Των μεν γαρ αναγκαίων αρχών χωρίς αδύνατον είναι την πόλιν, των δε προς ευταξίαν και κόσμον αδύνατον οικείσθαι καλώς». Δηλαδή, «η θέσπιση κανόνων δικαίου και η ύπαρξη εντεταλμένων αρχών, για την εφαρμογή τους, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική και χρηστή διοίκηση των πολιτών».
Δεν είναι δυνατόν να καθορισθεί επακριβώς η γένεση του Αστυνομικού θεσμού, μπορούμε να πούμε όμως ότι σπέρματα αυτού βρίσκουμε ακόμη και στις πρωτόγονες κοινωνίες της ανθρωπότητας. Ευθύς όταν ο άνθρωπος αισθάνθηκε την ανάγκη του να ρυθμίσει τις σχέσεις του με κανόνες δικαίου, ανέκυψε αυτομάτως και η ανάγκη οργάνων τα οποία θα εξασφάλιζαν την τήρηση των κανόνων. Έτσι γεννήθηκαν οι , "φύλαρχοι", οι "γενάρχες", οι άρχοντες", οι "αρχηγοί" , οι "βασιλείς" κ.λ.π. των κοινωνικών ομάδων οι οποίοι με τη θέσπιση των κανόνων δικαίου όριζαν και τα εντεταλμένα προς τη τήρηση τούτων όργανα.

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ

Η προέλευση του όρου "ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ" των σύγχρονων κρατών έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελληνική λέξη "ΠΟΛΙΤΕΙΑ", η οποία σήμαινε το σύνολο των Αρχών και η δύναμη ή η εξουσία του προϊσταμένου ( άρχοντα ) να μεριμνά για τη τήρηση των θεσπισθέντων και να καθιστά αυτά απαραβίαστα.
Ο όρος "ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ" προέρχεται από την σύνθεση των όρων "Άστυ" και "Νόμος", παρελήφθη από τους Ρωμαίους ως "P O L I T I A" με την ίδια έννοια, δηλαδή την έννοια την οποία είχε καθορίσει ο Αριστοτέλης (καλή τάξη-διοίκηση της πόλεως- προστασία της ζωής ,της τιμής και της περιουσίας των πολιτών), με την έννοια την οποία είχε καθορίσει ο Πλάτωνας (κατά Νόμο ρύθμιση της ζωής της πόλεως), ο Ισοκράτης (η ψυχή της πόλεως - το σύμβολο ευφυΐας, αυτή που σκέπτεται τα πάντα και ρυθμίζει κάθε κακό και αντιμετωπίζει πάσα επισυμβαίνουσα συμφορά), αλλά και άλλοι αρχαίοι σοφοί.
Από τη Ρώμη ο όρος "POLITIA", ο οποίος αναφερόταν τόσο στο σύνολο των κρατικών Αρχών αλλά και στην Αστυνομία ειδικότερα, μεταπήδησε στη Γαλλία ως " POLICE" από τη Γαλλία στην Αγγλία με την ίδια ορολογία και από εκεί στη Γερμανία ως "POLIZEI" και στην Ιταλία ως "POLIZIA".
Ο διεθνής όρος της "Αστυνομίας" με την Ελληνική έννοια ισχύος της "ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ" είναι μια απόδειξη του ρόλου τον οποίο διαδραμάτισε η Ελλάδα από την αρχαιότητα στη Παγκοσμιότητα των Εθνών .
Ο όρος "Πολιτεία" παρατηρούμε ότι μέχρι τον ΙΔ΄ αιώνα σήμαινε την γενική έννοια της Κρατικής εξουσίας. Από τον ΙΔ΄ αιώνα έως τον ΙΗ΄, ο όρος προσδιορίζει πλέον συγκεκριμένα έργα της "Αστυνομίας" αφού καθορίζονται τα νομικά πλαίσια αστυνομικών αρμοδιοτήτων ή έργων που καλύπτουν τη πρόοδο των πόλεων.
Τέλος η αστυνομία σαν θεσμός συνδέεται με την εμφάνιση «της πόλεως» του «άστεως». Το άστυ είναι το πρώτο συνθετικό στοιχείο της έννοιας αστυνομίας. Παράλληλα έχουμε και την εμφάνιση του Δικαίου «του Νόμου», δηλαδή του δεύτερου συνθετικού στοιχείου της ίδιας έννοιας . Έτσι βλέπουμε ότι η πόλη και το Δίκαιο συμπορεύονται στην κοινωνική εξέλιξη.
Ο όρος λοιπόν αστυνομία προήλθε από τη σύνθεση δύο φαινομένων, ενός πραγματικού (άστυ - πόλη) και ενός πνευματικού (Δικαίου – Νόμος).

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Η Ιστορία της Ελληνικής Αστυνομίας αρχίζει ουσιαστικά από τον 5ο αιώνα Π.Χ, κατά τον οποίο ιστορικές έρευνες αποδεικνύουν την ύπαρξη διακεκριμένων αστυνομικών Αρχών, την περίοδο αυτή στη πόλη των Αθηνών.
Νωρίτερα και μέχρι τον 7ο π.χ αιώνα δεν υπήρχαν ιδιαίτερες αστυνομικές Αρχές στην Αθήνα, αφού η άσκηση αστυνομικών δικαιωμάτων υπαγόταν στο βασιλιά.
Άγνωστη παραμένει η Αστυνομική Αρχή στη μυθική εποχή των Αθηνών, τη περίοδο δηλαδή που περιλαμβάνει την ιστορία της Αττικής από τους αρχαιότατους βασιλείς μέχρι του Θησέα (1.300π.χ.).
Από τον 5ο π.χ αιώνα, όταν τέθηκαν οι βάσεις του μεγαλείου και της ακμής των Αθηνών, καθιερώθηκαν και αστυνομικές Αρχές, που είχαν σαν αποστολή ανάλογη με αυτή των σύγχρονων Αστυνομικών Αρχών. Κύριο μέλημα αυτής της πρώτης αρχαίας Αστυνομίας ήταν η ευκοσμία, η υγιεινή και η καθαριότητα, η προστασία των ηθών, η αγορανομική επιτήρηση, η επιτήρηση των οικοδομών, η επιτήρηση των ξένων, η πρόληψη των δημοσίων δυστυχημάτων και πολλά άλλα αντικείμενα τα οποία σήμερα αποτελούν συνήθεις και καθημερινές ενασχολήσεις μιας σύγχρονης και εύρυθμης αστυνομίας. Είναι εξακριβωμένο ιστορικά ότι οι ποικιλόμορφες αυτές αστυνομικές ασχολίες δεν ήταν στη μέριμνα μιας και μόνης Αστυνομικής Αρχής αλλά ήταν λεπτομερώς κατανεμημένες σε διαφόρους αρχές της Πολιτείας.
Η εποπτεία όλων τούτων των αρχών, ως προς την αστυνομική εξουσία, ανήκε στο ανώτατο Αθηναϊκό δικαστήριο, τον Άρειο Πάγο.
Άρχοντες που εκτελούσαν αστυνομικά καθήκοντα στη πολιτεία των Αθηναίων ήσαν οι " Α σ τ υ ν ό μ ο ι ", για την αστυνόμευση των οδών , οι "Α γ ο ρ α ν ό μ ο ι", οι "Σ ι τ ώ ν ε ς ή Σ ι τ ο φ ύ λ α κ ε ς ", οι "Μ ε τ ρ ο ν ό μ ο ι" και οι "Ε π ι μ ε λ η τ έ ς Ε μ π ο ρ ί ο υ" για την αστυνόμευση της αγοράς και του εμπορίου. Άλλοι άρχοντες που εκτελούσαν Αστυνομικά καθήκοντα ήταν οι "Γ υ ν α ι κ ο ν ό μ ο ι", οι "Τ ε ι χ ο π ο ι ο ί", οι "Επιμελητές των υδάτων (κρουνών)", οι "φύλακες λιμένων", οι "Ένδεκα", οι "Στρατηγοί", και ιδίως ο "Πολέμαρχος", οι "Πρυτάνεις", και οι "Περίπολοι".
Από τους ανωτέρω ειδικότερα οι "Αστυνόμοι" είχαν την επίβλεψη των οδών και της καθαριότητας της πόλης, τη συντήρηση των κτηματικών ορίων, για να προλαμβάνονται οι διαφορές , την επιμέλεια του ιερού Ναού της Πανδήμου Αφροδίτης και καθήκοντα Αστυνομίας Ηθών.
Οι "Αγορανόμοι" ασκούσαν ειδική επίβλεψη στις τιμές και στη καθαριότητα των τροφίμων , οι "Σιτοφύλακες" ασκούσαν εποπτεία στο εμπόριο σιτηρών ειδικά, οι δε "Επιμελητές Εμπορίου" ασκούσαν εποπτεία στη διακομιδή και επάρκεια των βιοτικών αγαθών .
Οι "Γυναικονόμοι" κατά τον Πλούταρχο ασκούσαν αστυνόμευση επί των ηθών, "εζημίουν τους ακοσμούντας".
Οι "Τειχοποιοί", επόπτευαν το μεγαλύτερο έργο της Ελληνικής Αρχαιότητας. Ήταν δέκα και εξελέγχονταν ένας από κάθε φυλή. Επιμελούνταν την συντήρηση και επισκευή του μέρους των τειχών που είχαν ανατεθεί σε κάθε φυλή.
Οι "Επιμελητές Υδάτων" (κρουνών) ,επιμελούνταν την διανομή του νερού και τη καθαριότητα των πηγών, οι δε "φύλακες λιμένων", ασκούσαν εποπτεία στα πλωτά μέσα και στην κίνηση στα λιμάνια.
Οι "Ένδεκα" επιμελούνταν κυρίως την εκτέλεση των καταδιωκτικών αποφάσεων σε θάνατο. Οι "Στρατηγοί" ασκούσαν εξουσία στους Στρατευμένους πολίτες, ενώ επικεφαλής των Αστυνομικών Εξουσιών ήταν ο "Πολέμαρχος" ο οποίος είχε και την επίβλεψη των ξένων.
Οι "Πρυτάνεις" ασκούσαν αστυνόμευση στη βουλή και την Εκκλησία του Δήμου, οι δε "Περίπολοι" ήταν υποχρεωτικά στρατευμένοι νέοι από 18-20 ετών, οι οποίοι αναλάμβαναν να φυλάνε τη πόλη και τα φρούρια της Αττικής.
Να σημειωθεί ότι πολλές μεγάλες προσωπικότητες της Αρχαίας Αθήνας διαχειρίσθηκαν αστυνομικέ αρχές όπως ο νικητής της Σαλαμίνας Θεμιστοκλής ο οποίος διετέλεσε "Επιμελητής κρουνών" ο μεγάλος ρήτορας Δημοσθένης ο οποίος διετέλεσε "Σιτώνης", ο Επαμεινώνδας των Θηβών ο οποίος διετέλεσε "Υδρονομέας".
Αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο Πλάτωνας στους "Νόμους" του (ΙΑ΄ 918α΄), δραματικοί ποιητές, όπως ο Σοφοκλής, Φιλόσοφοι όπως ο Αριστοτέλης, ο μέγας ρήτορας της αρχαιότητας Δημοσθένης μας πληροφορούν για τους Αστυνομικούς θεσμούς στην αρχαιότητα.

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ

Στην Αρχαία Σπάρτη δεν συναντάμε τη ποικιλία και την εντέλεια των αστυνομικών αρχών της Δημοκρατίας των Αθηνών. Αυτό διότι ο πολιτισμός της Σπάρτης ήταν κατώτερος αυτού της Αθήνας αλλά και ο κοινωνικός βίος των Σπαρτιατών ήταν πολύ περιορισμένος σε εκδηλώσεις και ασχολίες .
Στενότερα απολυταρχικό τυγχάνει το πολίτευμα της αρχαίας Σπάρτης ,που περιελάμβανε κυρίως τη βασιλική εξουσία, τη βουλή των Γερόντων και την Αγορά του Δήμου , ενώ τη πραγματική εξουσία ασκούσαν μια επιτροπή που ονομάζονταν"Έφοροι".
Στους ιστορικούς χρόνους οι έφοροι αποτελούσαν μια αρχή αυτοτελή και παντοδύναμη. Εκλέγονταν κάθε χρόνο από όλους τους ενήλικες Σπαρτιάτες και δίκαζαν τις αστικές και εγκληματικές υποθέσεις. Από κοινού με τη Γερουσία δίκαζαν ακόμη και τους βασιλείς. Όλη η εσωτερική και εξωτερική διακυβέρνηση της χώρας βρισκόταν στα χέρια των Εφόρων, έτσι κατ΄ ακολουθία η αστυνομική εξουσία αποτελούσε αντικείμενο της μέριμνας αυτών.
Οι ιστορικές πληροφορίες δεν διασαφηνίζουν σε ποια ειδικά θέματα είχε τη μέριμνα η αστυνομία στην Αρχαία Σπάρτη. Όπως αναφέρει όμως ο Πλούταρχος, η εποπτεία της Δημόσιας Τάξης είχε ανατεθεί στους εφόρους που είχαν την εξουσία και να δικάζουν. Για την εκτέλεση των έργων τους οι Έφοροι χρησιμοποιούσαν τους "Ιππείς" , ένα σώμα τριακοσίων επίλεκτων πολιτών.
Υπήρχε ακόμη αρχή εντεταλμένη για την επίβλεψη των νέων, που ονομάζονταν "Παιδονόμοι".
Ο Ησύχιος αναφέρει ότι υφίστατο στη Σπάρτη Αρχή για την ευκοσμία των γυναικών , και επιφορτισμένοι με τα καθήκοντα αυτά ήταν οι "Αρμόσυνοι".
Από επιγραφές που έχουν βρεθεί σε αρχαιολογικές ανασκαφές , προκύπτει ότι στην Αρχαία Σπάρτη λειτουργούσε αγορανομική υπηρεσία , τα όργανα της οποίας ονομάζονταν "Εμπέλωροι", καθώς και αγρονομική υπηρεσία τα όργανα της οποίας ονομάζονταν "Παιδιανόμοι". Οι υπηρεσίες των "Εμπέλωρων" και των "Παιδιανόμων" αντικαταστάθηκαν κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους από τις υπηρεσίες των "Αγορανόμων", που είχαν σαν αποστολή και πάλι την επιμέλεια της αγοράς και οι αγρονόμοι την επιμέλεια των αγροτικών ζητημάτων.
Υπήρχε επίσης ο "Επί της Κρυπτείας Τεταγμένος" το έργο του οποίου ήταν η εποπτεία των Ειλώτων, που αποτελούσε συνεχή απειλή κατά των Σπαρτιατών.

Αν επιχειρήσουμε να κατανείμουμε το αστυνομικό υλικό που έχει συλλεχθεί από την Αρχαία Σπάρτη, κατά κατηγορίες , σύμφωνα με το πολίτευμα της Νομοθεσίας του Λυκούργου, που επικρατούσε, και γενικά το Σπαρτιατικό σύστημα καταλήγουμε στις εξής κατηγορίες Αστυνομικής Επιμέλειας:
Α) Γενικής Αστυνομίας.
Αυτή ασκείτο κυρίως από τους Εφόρους, οι οποίοι πλην των άλλων καθηκόντων είχαν και την εποπτεία για την αγωγή και τη συμπεριφορά των νέων , για την επιθεώρηση της αγοράς και τον έλεγχο των τιμών των τροφίμων , για την επιτήρηση των ξένων και την απέλαση των ανεπιθυμήτων προσώπων από τη Σπάρτη καθώς και την επιτήρηση των Ειλώτων. Στην ειρηνική περίοδο ασκούσαν αστυνομικά καθήκοντα ενώ σε περίοδο πολέμου ήταν στο πλευρό του βασιλέα σαν σωματοφύλακες. Η υπηρεσία του αποτελούσε, τόσο σε καιρό ειρήνης όσο και σε καιρό πολέμου, ύψιστη τιμή.
Β) Αστυνομία των Ηθών 
Ήταν μια περίεργη για τις σημερινές αντιλήψεις αστυνομία, η οποία είχε σαν μέλημα την ανατροφή των νέων και νεανίδων, το σεβασμό προς τους μεγαλύτερους, τη λειτουργία των συσσιτίων, την υποχρεωτική επιβολή του γάμου, την απαγόρευση της αγαμίας, τα μέτρα κατά τη ταφή των νεκρών και το διακανονισμό του πένθους, την απαγόρευση της αποδημίας κ.λ.π. Μέριμνα για εφαρμογή διατάξεων περί των ηθών δεν υπήρχε στην Αρχαία Σπάρτη καθότι το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα που επικρατούσε απέκλειε απολύτως την ύπαρξη τέτοιων ζητημάτων. Οι "Αρμόσυνοι" ήταν η αρχή που επιτηρούσε την ευκοσμία των γυναικών, μια ευκοσμία που διαφέρει με τα σημερινά δεδομένα αφού η πορνεία , οι βιασμοί, οι αποπλανήσεις, οι απαγωγές και άλλα παρεμφερή αδικήματα δεν απασχολούσαν τη κοινωνία των αρχαίων Σπαρτιατών . Οι νεαρές γυναίκες εφόσον ήταν άγαμες θεωρούνταν ιερά πρόσωπα και γι'αυτό δεν διέτρεχαν κανένα κίνδυνο από τους νέους, μάλιστα υποχρεούνταν να χορεύουν γυμνές ενώπιόν τους χωρίς να θεωρείται προσβολή αυτό για τη δημόσια αιδώ. Η μοιχεία ήταν κατά κάποιο τρόπο ανεκτή και επιβεβλημένη αφού ο αποκλειστικός σκοπός του γάμου ήταν η δημιουργία αρίστων απογόνων. Κατέβαλλαν ιδιαίτερη προσπάθεια για την αναπαραγωγή αρίστων απογόνων και δεν θεωρούνταν ανέντιμο να προσκαλούν εύρωστους νέους για να συνευρεθούν με τις νεαρές γυναίκες τους για την απόκτηση εύρωστων και υγιών παιδιών.
Γ) Αστυνομία της Αγορανομίας.
Ήταν μια διαφορετική από τη σημερινή αντίστοιχη υπηρεσία αφού απαγόρευε κάθε εκδήλωση πλούτου και υποχρέωνε όλους ανεξαιρέτως να μετέχουν στα κοινά συσσίτια ακόμη και τους βασιλείς. Η νομοθεσία του Λυκούργου κατήργησε τα χρυσά και ασημένια νομίσματα και αντί αυτών άφησε μόνο τα σιδερένια τα οποία ήταν μεγάλου βάρους και μικρής αξίας. Οι "Εμπέλωροι", "Παιδιανόμοι" και "Αγρονόμοι" ασχολούνταν με την επιτήρηση των βασικών βιοτικών αγαθών και των καλλιεργειών.
Δ) Αστυνομία Γενικής Ασφάλειας
Η Αστυνομία της γενικής ασφάλειας ήταν εμπιστευμένη στους Εφόρους οι οποίοι λάμβαναν μέτρα για την προστασία της πολιτείας από κινδύνους που προέρχονταν από τους "περίοικους" και τους "Είλωτες". Ενάντια του κινδύνου των Ειλώτων χρησιμοποιούντο οι ενήλικες πολίτες, οι οποίοι για να αποκτήσουν τα δικαιώματα του πολίτη της Σπάρτης έπρεπε να αποδείξουν έμπρακτα ότι ήταν ικανοί γι΄αυτό. Καιροφυλακτούσαν στα δάση και τα πλέον απομακρυσμένα σημεία, οπλισμένοι με εγχειρίδια και με τροφή για λίγες ημέρες και επιτίθονταν κρυφά στους διερχόμενους ανύποπτους Είλωτες και τους σκότωναν "εν ψυχρό" από την ανάγκη να αποκτήσουν θάρρος και τόλμη ώστε να θεωρηθούν ικανοί πολίτες και αντάξιοι των ενηλίκων. Κατά των Ειλώτων που όπως προαναφέρθηκε αποτελούσε συνεχή απειλή για τους Σπαρτιάτες χρησιμοποιούσαν μια μυστική κατά κάποιο τρόπο αστυνομία η οποία ονομαζόταν "Κρυπτείας", με κύριο μέλημα την εποπτεία τους.

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ

Μπορούμε να πούμε ότι οι αστυνομικές αρχές των αρχαίων πόλεων της Αθήνας και Σπάρτης συναντώνται και στις υπόλοιπες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας.
Έτσι η Αρχή των "Αστυνόμων" συναντάται στην Κνίδο , Ευμενία, Ηράκλειο της Βιθυνίας, Ολβία, Σινώπη, Συρία , Συρακούσες, Ρόδο, Τήνο, Ηράκλειο της Συρία, Κάρπαθο και άλλες πόλεις του Πόντου.
Η Αρχή των "Αγορανόμων" υπήρχε στην Ανδανεία, Αφροδισία, ΄Αργος, Αστυπάλαια, Κύπρο, Κω, Κρήτη, Δήλο, Αίγινα, Λέσβο, Μέγαρα, Μεσημβρία, Μίλητο ,Ταίναρο , Τήνο, Θάσο, Θυάτειρα, Τράλλεις, Έφεσο, ,Χίο , Αλικαρνασσό, Σίκινο, Κέρκυρα κ.λ.
Η αρχή των "Σιτοφυλάκων" ή "Σιτώνων" ή "Σιταγερτών" συναντάται στη Δήλο, Κάρυστο, Ηράκλειο της Συρίας, Ταυρομένιο κ. λ.
Οι "Γυναικονόμοι" όπως προκύπτει από επιγραφές υπήρχαν στην Ανδανεία, Γάμβριο της Περγάμου, στη Μαγνησία κ.λ
Οι "Έφοροι", οι "Επιμελητές κρουνών" , οι "Τειχοποιοί" και οι "φύλακες λιμένων" υπήρχαν σε όλες σχεδόν τις Ελληνικές πόλεις .

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤO BYZANTIO

Οι Αρχές στο Βυζάντιο ήταν :
Ο Έπαρχος της πόλης, ο οποίος ασκούσε την ανώτατη διοικητική εξουσία της πόλης.
Ο Πραίτωρ του δήμου, ο οποίος ασκούσε αστυνομικά καθήκοντα.
Ο Έπαρχος του Σίτου, η αρμοδιότητα του οποίου ήταν να παρακολουθεί τον τρόπο της παρασκευής και της διάθεσης του άρτου.
Οι Επιμελητές.
Οι Πράκτορες της Μυστικής Αστυνομίας.
Ο Κβέστωρ, παρακολουθούσε τις κινήσεις των ξένων και των επισκεπτών της πόλης.

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ

Στην περίοδο αυτή στην Ελλάδα για τους Τούρκους υπήρχαν τα κάτωθι πρόσωπα που ασκούσαν αστυνομικά καθήκοντα :
Ο Βοεβόδας, ο οποίος ήταν διοικητής της επαρχίας. Είχε τη γενική εποπτεία όλων των θεμάτων που είχαν αστυνομικά ενδιαφέροντα.
Ο Καπού-Μπουλούκμπαση, ο οποίος εκτελούσε τις διαταγές του βοεβόδα.
Οι Αγάδες. Αυτοί ήταν Τούρκοι άρχοντες βοηθοί και σύμβουλοι του βοεβόδα.
Για τους Έλληνες αστυνομικά καθήκοντα ασκούσαν :
Oι Δημογέροντες. Αυτοί είχαν ως αποστολή να μεριμνούν για την εξυπηρέτηση των αναγκών των μελών της κοινότητας. Για την άσκηση αυτής της εξουσίας διόριζαν τους πολιτοφύλακες, τους αγροφύλακες και τους εθνοφύλακες.
Οι Προεστοί. Αυτοί ήταν άρχοντες ανώτεροι των Δημογερόντων, είχαν την γενική εποπτεία αυτών και παρουσιάζονταν ενώπιον των Τουρκικών Αρχών ως προστάτες των καταπιεσμένων Ελλήνων.

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΕΟΤΕΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Όταν ο Καποδίστριας, ως πρώτος κυβερνήτης του απελευθερωμένου ελληνικού κράτους, έφθασε στο Ναύπλιο το 1828 συνάντησε ερείπια, λιμό και αναρχία. Αυτή την κατάσταση έπρεπε ο Καποδίστριας να μεταμορφώσει σε κράτος και να αποσπάσει την εύνοια των μεγάλων δυνάμεων.Έτσι δόθηκαν οδηγίες στους διορισμένους διοικητές των επαρχιών για την αστυνόμευση με κύρια μελήματα τη δημόσια υγεία, την είσοδο-έξοδο αλλοδαπών και την εσωτερική ασφάλεια.
Στο Ναύπλιο την ίδια περίοδο (1828) ιδρύθηκε η Πολιταρχεία, η οποία είχε καθήκοντα κυρίως εκτελεστικής δύναμης. Ταυτόχρονα συγκροτήθηκε για την εμπέδωση της δημόσιας ασφάλειας μια Πεντακοσιαρχία υπό τον τίτλο «Eκτελεστική Δύναμη Πελοποννήσου» η οποία διαιρέθηκε σε τμήματα που εγκαταστάθηκαν στην Πελοποννήσου. Επικεφαλής της δύναμης αυτής ήταν ο Ιωάννης Μακρυγιάννης.
Η δύναμη αυτή, η οποία είχε θετική δράση στην καταπολέμηση της ληστείας, υπήρξε ο πρόδρομος της Χωροφυλακής.
Στις 29-01-1829 ο Καποδίστριας με ψήφισμα του δημοσιεύει τον «Κανονισμό της αστυνομίας και καθηκόντων αυτής». Τα καθήκοντα αυτά ήταν κυρίως ο έλεγχος κίνησης αλλοδαπών και κατοίκων άλλων επαρχιών, ο έλεγχος συνομωσιών, ο έλεγχος οπλοφορίας, ο έλεγχος επαιτών, λεσχών και καφενείων, ο έλεγχος οικοδομών, η φρούρηση φυλακών, η εκτέλεση διοικητικών και δικαστικών αποφάσεων, η άσκηση δικαστικής αστυνομίας…
Με τη δολοφονία του κυβερνήτη το κράτος οδηγήθηκε σε αναρχία και ήταν αδύνατο να παράσχει τη στοιχειώδη προστασία στο λαό από τους ληστές και τους λοιμούς.
Η άφιξη του Όθωνα (1832-1862) βρήκε το κράτος σε άθλια κατάσταση. Την αποκατάσταση της τάξης την ανέλαβε το σώμα των 5.000 Βαυαρών στρατιωτών, το οποίο συνόδευε τον Όθωνα. Στις 15-6-1833 ιδρύθηκε το σώμα της Χωροφυλακής ενώ στις 27-12-1833 καθιερώθηκε και η Δημοτική Αστυνομία με τη διαίρεση της χώρας σε δήμους. Στους δήμους την αστυνομική εξουσία την ασκούσε ο Δήμαρχος, ενώ διορίζονταν ως ανώτεροι υπάλληλοι ένας ή δύο «Αστυνόμοι» κάτω από την ευθύνη του Δημάρχου. Με το νόμο της 10-03-1834 οι δήμοι ανέλαβαν και δικαστική εξουσία υπό την καθοδήγηση του εισαγγελέα. Την 31-12-1836 εκδόθηκε βασιλικό διάταγμα «περί δημοτικής αστυνομίας» του οποίου το περιεχόμενο περιείχε τις αρμοδιότητες της νέας αρχής. Στα καθήκοντα αυτά περιλαμβάνονταν η τήρηση της ευκοσμίας, της τάξης, της αγορανομίας, της αστυνόμευσης, των ηθών, η δημόσια ασφάλεια, καθώς και προληπτικά μέτρα για την αποτροπή δυστυχημάτων.
Αστυνομικά σώματα που ιδρύθηκαν κατά την Οθωνική περίοδο ήταν η Οροφυλακή, η Εθνοφυλακή και η Διοικητική Αστυνομία με περιορισμένα όμως καθήκοντα δημόσιας ασφάλειας όπως η φύλαξη των συνόρων και του συνταγματικού καθεστώτος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:- « Ιστορία Της Αστυνομίας Πόλεως » του Χ. Σταμάτη.

Στη φυλακή οι σωματοφύλακες της Ζιζέλ!

Πυρά εναντίον δύο παπαράτσι άνοιξαν δύο άνδρες που βρίσκονταν στην ασφάλεια της Ζιζέλ και του συζύγου της Τομ Μπρέιντι κατά τη διάρκεια του γάμου τους το 2009 στην Κόστα Ρίκα.

Οι φωτογράφοι προσπαθούσαν να απαθανατίσουν το διάσημο ζευγάρι, την ώρα που αντάλλαζε όρκους αιώνιας αγάπης.

Οι πρώην σωματοφύλακες, Μιγκέλ Σόλις και Αλεξάντερ Ρίβας, κρίθηκαν τελικά ένοχοι για απόπειρα ανθρωποκτονίας.

Καταδικάσθηκαν σε πέντε χρόνια φυλάκιση, ενώ θα πρέπει να αποζημιώσουν τα δύο θύματα, με το ποσό των 10.000 δολαρίων στον καθένα.

Καθήκοντα στατικών φυλάκων όταν όλοι οι άλλοι φεύγουν

Η ανάληψη υπηρεσίας φύλαξης  μετά την αποχώρηση του προσωπικού της Εταιρείας ή του Οργανισμού, προϋποθέτει ειδικές δεξιότητες και κανόνες από την πλευρά των φυλάκων, ενώ προβλέπει μεταξύ άλλων ένα σύνολο ενεργειών και κανόνων που πρέπει να τηρούνται ευλαβικά.
Οι φύλακες που αναλαμβάνουν βάρδια σε έναν επαγγελματικό χώρο μετά την αποχώρηση του προσωπικού και γενικότερα κατά τα χρονικά διαστήματα που οι εταιρείες παραμένουν κλειστές (βράδια, Σαββατοκύριακα, αργίες κ.λπ.) αποτελούνται από άτομα διαφορετικών προσόντων από τους φύλακες που εκτελούν υπηρεσία κατά τις ώρες λειτουργίας των εταιρειών. Ένα σημαντικό καθήκον τους αποτελούν οι εσωτερικές περιπολίες των κτιριακών εγκαταστάσεων και ο σωστός τρόπος με τον οποίο πρέπει αυτές να γίνονται. Πρέπει επίσης να τονιστεί ιδιαίτερα ότι ο στατικός φύλακας για κάθε εταιρεία είναι ένα μη παραγωγικό άτομο, για το λόγο ότι δεν κατασκευάζει κάτι προσμετρήσιμο ώστε η παραγωγικότητά του να μπορεί να αξιολογείται βάσει του προϊόντος που παράγει. Η εργασία του προσμετράται μέσα από τη συμβολή του στην αποφυγή ζημιών και ανεπιθύμητων εξόδων, που θα επιβάρυναν την εταιρεία την οποία φυλάσσει.
Σαν παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε το κλείσιμο των κλιματιστικών και λοιπών ηλεκτρικών συσκευών, που αποτελεί καθήκον του φύλακα μετά την αποχώρηση του προσωπικού της εταιρείας, γλιτώνοντας έτσι την εταιρεία του από μεγάλο ενεργειακό κόστος, το οποίο είναι πολλαπλάσιο του μισθού του. Προκειμένου να γίνει αυτό αντιληπτό, αρκεί να αναφέρουμε πως η κατανάλωση ρεύματος από πέντε κλιματιστικές μονάδες που ξεχάστηκαν ανοικτές κατά την αποχώρηση του προσωπικού της εταιρείας, αποτελεί μεγαλύτερο οικονομικό κόστος από το μισθό του φύλακα.
Αναλαμβάνοντας υπηρεσία ο φύλακας σε οποιαδήποτε εταιρεία, εκτός της βασικής εκπαίδευσης που πρέπει να έχει πριν ξεκινήσει να εργάζεται, επιβάλλεται να ενημερωθεί σχετικά με τις ιδιαιτερότητες της εταιρείας την οποία θα φυλάξει (π.χ., αν η εταιρεία αποτελεί στόχο τρομοκρατικής ενέργειας λόγω πολυεθνικής δραστηριότητάς της, εάν έχει γίνει κατά το παρελθόν στόχος τρομοκρατικών επιθέσεων, για τις ιδιαίτερες συνήθειες των στελεχών της κ.ά.). Επιπλέον, πρέπει να κατατοπιστεί από στέλεχος της εταιρείας για το χώρο τον οποίο καλείται να προστατέψει. Η πλήρης ενημέρωση είναι εξαιρετικής σημασίας και επομένως πρέπει να είναι ξεκάθαρη, δίχως «γκρίζες ζώνες». Πριν καν ανατεθεί στο φύλακα η φύλαξη, είναι υποχρεωτικό να εκπαιδευτεί για όσο χρονικό διάστημα απαιτηθεί, μαθαίνοντας τις κύριες και βοηθητικές εισόδους (π.χ. έκτακτης ανάγκης), τα σημεία εύκολης πρόσβασης για εισβολή στο κτίριο - όπου και οφείλει να εστιάζει περισσότερο την προσοχή του, τα συστήματα πυρόσβεσης και πυρανίχνευσης, τις αντλίες διαφόρων ειδών, όπως π.χ. λυμάτων και όμβριων υδάτων που υπάρχουν στα κτιριακά συγκροτήματα με πολλά υπόγεια, τις βάνες για το άνοιγμα και κλείσιμο μέρους ή παράκαμψης των υδραυλικών συστημάτων των κτιρίων κ.λπ. Πρέπει επίσης να γνωρίζει πού βρίσκονται οι ηλεκτρικοί πίνακες και τι ελέγχει ο καθένας από αυτούς, καθώς και πού πιθανόν υπάρχουν θερμοσίφωνες (ειδικά η ύπαρξη θερμοσιφώνων είναι ένας πολύ ευαίσθητος τομέας και πρέπει να αντιμετωπισθεί με μεγάλη προσοχή, γιατί εκτός από τη μεγάλη κατανάλωση ρεύματος, μία δυσλειτουργία ενός ρελέ -πιθανότατη αν ξεχνιέται συχνά ανοικτός- μπορεί να προξενήσει έκρηξη με τεράστιες ζημιές στην εταιρεία). Ο φύλακας επίσης πρέπει να γνωρίζει τη θέση των διακοπτών του φωτισμού του κτιρίου και ποιοι πρέπει να παραμένουν ανοικτοί (φώτα ασφαλείας με μικρό ενεργειακό κόστος) όταν η εταιρεία είναι κλειστή, τη θέση των κλιματιστικών και αν κάποια από αυτά πρέπει υποχρεωτικά να παραμένουν ανοικτά συνεχώς (π.χ. μηχανογράφηση, computer room κ.λπ.). Πρέπει να αναφέρουμε, πως υπάρχουν κάποιες ηλεκτρικές συσκευές οι οποίες αν παραμείνουν για μεγάλο χρόνο σε λειτουργία, πέρα από το κόστος κατανάλωσης ρεύματος, μπορεί να αποτελέσουν αιτία πυρκαγιάς (ένας ηλεκτρικός βραστήρας ή μια καφετιέρα μπορούν εύκολα να βγουν από την πρίζα και να τερματιστεί έτσι η λειτουργία τους, όμως το ίδιο δεν μπορεί να γίνει με ένα μηχάνημα προβολής, γιατί αυτό θα σταματούσε άμεσα το σύστημα ψύξης του και θα προκαλούσε το κάψιμο της λάμπας του, εξαιτίας της υπερθέρμανσης από την πολύωρη λειτουργία του).
Ακόμη, ο φύλακας θα πρέπει να ενημερωθεί για τους ανελκυστήρες του κτιρίου και το είδος τους (ηλεκτρικός, ηλεκτρονικός ή υδραυλικός) καθώς και τους τρόπους απεγκλωβισμού ή κάποιες άλλες ιδιαιτερότητες που τυχόν υπάρχουν σε σχέση με αυτούς. Ειδικότερα, η ενημέρωση/εκπαίδευση του απεγκλωβισμού προς τον φύλακα, πρέπει να γίνει από τον τεχνικό/εγκαταστάτη του ανελκυστήρα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε χώρους όπως κουζίνες (ειδικά αν χρησιμοποιούν συσκευές αερίων καυσίμων), καυστήρες, ηλεκτρογεννήτριες, πηγάδια άντλησης υδάτων, W.C. και άλλες ιδιαιτερότητες που μπορεί να έχει ένα κτίριο (αυτόματα συστήματα ποτίσματος φυτών, πισίνες, σιντριβάνια, τεχνητοί καταρράκτες κ.λπ. εντός κτιρίου). Πολύ σημαντικό είναι επίσης να γνωρίζει ο φύλακας την ακριβή θέση των κεντρικών διακοπτών παροχής νερού, ώστε σε περίπτωση διαρροής να μπορεί να αντεπεξέλθει άμεσα στο πρόβλημα.
Επιχειρησιακό σχέδιο δράσης και εσωτερικές περιπολίες 
Για όλα τα παραπάνω, απαιτείται να υπάρχει συγκεκριμένο Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης Φυλάκων (εγχειρίδιο) που θα αποτελεί μέρος της Ολοκληρωμένης Μελέτης Ασφάλειας, η οποία θα έχει συνταχθεί από κάποιον σχεδιαστή ολοκληρωμένων συστημάτων ασφαλείας, επαγγελματία του κλάδου, ώστε να μπορεί ο φύλακας ανά πάσα στιγμή και όταν έχει αμφιβολία για κάτι, να ενημερωθεί άμεσα και να ενημερώσει με τη σειρά του τους ανώτερούς του. Η ανάληψη καθηκόντων των φυλάκων θα πρέπει να γίνεται τουλάχιστον 15΄ πριν το ωράριο εργασίας, ώστε να υπάρχει αρκετός χρόνος κοινής παρουσίας στο χώρο φύλαξης, προκειμένου να γίνει ενημέρωση για τα τρέχοντα ζητήματα που αφορούν τη φύλαξη του κτιρίου και την εταιρεία, από τον αποχωρούντα φύλακα.
Οι εσωτερικές περιπολίες χωρίζονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:
α) Περιπολίες εκκίνησης. Αυτή η περιπολία είναι αρκετά χρονοβόρα και γίνεται μία φορά, μόνο στην αρχή κάθε βάρδιας. Κατά τη διάρκειά της, ο φύλακας ελέγχει όλους τους χώρους του φυλασσόμενου κτιρίου, κλείνοντας όλες τις εξωτερικές προσβάσεις (πόρτες, παράθυρα κ.λπ.). Πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα, ότι όλες οι εσωτερικές πόρτες και τα παράθυρα πρέπει να είναι κλεισμένα, γιατί σύμφωνα με τον τρίτο παράγοντα (παράγοντες ταχύτητας επέκτασης πυρκαγιάς), υπάρχει άμεση σχέση στην ταχύτητα εξάπλωσης της φωτιάς, με την τροφοδοσία της με οξυγόνο, ποιοτικά και ποσοτικά. Ο φύλακας, καθώς διέρχεται από όλους τους χώρους, πρέπει να κλείνει όποιο διακόπτη ή συσκευή δεν χρειάζεται να είναι σε λειτουργία. Επίσης ερευνά σχολαστικά το χώρο για πιθανές αλλαγές που μπορούν να δημιουργήσουν πρόβλημα. Η έρευνα του φύλακα γίνεται με όλες τις αισθήσεις σε επιφυλακή. Η ακοή π.χ., τον βοηθά να εντοπίσει μια μικρή διαρροή, όπως ένα καζανάκι που στάζει ή η αρχή ενός βραχυκυκλώματος. Η αίσθηση ζέστης ή ψύχους μπορεί να τον βοηθήσει να εντοπίσει την ανάπτυξη μεγαλύτερης θερμοκρασίας από τα επιτρεπτά όρια σε ευαίσθητους χώρους (computer rooms) ή αντίστοιχα, η αίσθηση ψύχους την ύπαρξη ανοικτών ξεχασμένων κλιματιστικών. Η όσφρηση είναι εξίσου σημαντική, επειδή μπορεί να τον προειδοποιήσει για μια φωτιά που μόλις ξέσπασε, για την αρχή ενός βραχυκυκλώματος, τη διαρροή γκαζιού ή κάποιου αερίου που μυρίζει. Κάθε χώρο που ελέγχει, φροντίζει να κλείνει τις εισόδους του, απομονώνοντάς τον, μειώνοντας έτσι τους παράγοντες ταχύτητας επέκτασης της πυρκαγιάς που αναφέραμε παραπάνω, ακόμα και αν η πόρτα του χώρου δεν είναι πυρασφαλής αλλά ξύλινη - το ξύλο δεν δημιουργεί ζώνη πυρασφάλειας, αλλά οπωσδήποτε θα καθυστερήσει την εξάπλωση της φωτιάς, περιορίζοντάς τη στο συγκεκριμένο χώρο. Εκτός αυτού, ο καπνός και τα αιωρούμενα υπολείμματα καύσης δεν θα δημιουργήσουν προβλήματα στον υπόλοιπο χώρο της εταιρείας. Κάτι εξαιρετικά χρήσιμο, ιδίως αν πρόκειται για χώρο υψηλού κινδύνου (π.χ. εταιρείες- στόχοι), είναι η αντιπαρακολούθηση που πρέπει να εφαρμόζει ο φύλακας, δηλαδή ο εντοπισμός του να βλέπει εάν οι κινήσεις του στο χώρο ή η εταιρεία που φυλάσσει, παρακολουθούνται από κάποιον πρωτογενώς (άμεση παρακολούθηση) ή δευτερογενώς (μέσω μιας βιτρίνας για μεγάλο χρονικό διάστημα ή ζευγάρια που κάθονται π.χ. σε κοντινή απόσταση από το χώρο φύλαξης, ενώ το μέρος δεν είναι ερημικό κ.λπ.). Όταν παρατηρήσει κάτι τέτοιο, επιβάλλεται να δείξει στο στόχο (ύποπτο άτομο που παρακολουθεί) ότι επαγρυπνεί, κάνει πολύ σοβαρά τη δουλειά του, γιατί όπως ανέφερε και ο Κομφούκιος, «κανένας δεν θα επιτεθεί σε λιοντάρι, ενώ υπάρχουν χίλια πρόβατα σε μια κοιλάδα». Γεγονότα του τύπου αυτού και γενικότερα οτιδήποτε επιλήψιμο, υποχρεούται να τα καταγράφει στο βιβλίο συμβάντων με κάθε λεπτομέρεια (π.χ., Ι.Χ. χρώματος τάδε, μάρκας τάδε, αριθμός κυκλοφορίας τάδε, άντρας ύψους περίπου τόσο, βάρους τόσο, με καπέλο, γυαλιά, τατουάζ κ.λπ., που εμφανώς προσπαθούσε να κρύψει τα χαρακτηριστικά του, χρόνος που διαδραματίστηκαν τα γεγονότα, αν ενημερώθηκαν οι αρμόδιες αρχές, αν ανταποκρίθηκαν και πότε, αριθμοί περιπολικών οχημάτων της ΕΛ.ΑΣ., πόσοι αστυνομικοί ήρθαν, ώρα άφιξης και αναχώρησης από το σημείο, πώς ακριβώς έδρασαν κ.λπ.
β) Τακτικές περιπολίες. Το είδος αυτό της περιπολίας πρέπει να γίνεται τουλάχιστον κάθε μία ώρα, σε συντομότερο χρονικό διάστημα από τις περιπολίες εκκίνησης, γιατί ο φύλακας δεν χρονοτριβεί στη διαδικασία του κλεισίματος συσκευών, πορτών, παρά κάνει ένα γρήγορο πέρασμα από όλους τους χώρους, με αυξημένη προσοχή μόνο στα ευαίσθητα σημεία ή σε κάτι που θα του κάνει εντύπωση (μία πόρτα - που ενώ την είχε κλείσει, τώρα είναι μισάνοικτη - αλλαγές στη συνήθη θερμοκρασία του χώρου, που μπορεί να σημαίνει κάποιο ξεχασμένο κλιματιστικό κ.λπ.). Εδώ, να τονιστεί αυτό που αναφέρθηκε πριν, ότι δηλαδή, χωρίζοντας το χώρο σε πολλά μικρά μέρη, ο φύλακας βοηθιέται να εντοπίσει ευκολότερα στο συγκεκριμένο χώρο τις αλλαγές θερμοκρασίας, μυρωδιάς, ήχου κ.λπ. Ένα κλιματιστικό ξεχασμένο ανοικτό, εντοπίζεται πολύ ευκολότερα σε περιορισμένο χώρο. Η είσοδος σε ένα προς ένα χώρο ξεχωριστά, γίνεται με τις συγκεκριμένες τρεις διαδικασίες: Αν η πόρτα είναι διαφανής και μπορεί ο φύλακας να βλέπει μέσα, ελέγχει το χώρο πριν την ανοίξει. Αν είναι γυάλινη αλλά όχι διάφανη, ακουμπά με την παλάμη του την επιφάνεια της πόρτας στο γυαλί ή στο πόμολο, αν είναι μεταλλικό, ώστε αν διαπιστωθεί διαφορά θερμοκρασίας, να είναι προετοιμασμένος να ακολουθήσει το πρωτόκολλο για πιθανή πυρκαγιά στο χώρο. Το ίδιο ισχύει και στις άλλες περιπτώσεις, μόνο που στις ξύλινες πόρτες τα πόμολα είναι μεταλλικά και μεταφέρουν πιο γρήγορα τη θερμοκρασία, ενώ αντιθέτως στις πόρτες πυρασφάλειας τα πλαστικά πόμολα δεν τον βοηθούν και έτσι πρέπει να ακουμπά τις παλάμες του στη μεταλλική επιφάνεια της πόρτας.
γ) Έκτακτες περιπολίες. Οι περιπολίες αυτές γίνονται για συγκεκριμένους λόγους που έχουν σχέση με κάτι που προκάλεσε ανησυχία στο φύλακα ή του κίνησε το ενδιαφέρον. Οι αιτίες αυτές μπορεί να είναι πάρα πολλές, π.χ. μυρωδιά τσιγάρου/καπνού σε χώρο όπου απαγορεύεται αυστηρά το κάπνισμα, ένας ξαφνικός θόρυβος μέσα στο κτίριο από κάτι που σπάει ή που σωριάζεται με δύναμη, ξαφνικές λάμψεις κοντά στο κτίριο ή μέσα σε αυτό, ανεξήγητη διακοπή της ηλεκτροδότησης/φωτισμού του κτιρίου, κάμερες ασφαλείας που σταματούν ξαφνικά να λειτουργούν, σύστημα πυρανίχνευσης που δείχνει λάθος ενδείξεις κ.λπ.
Επειδή όλες αυτές οι προαναφερόμενες περιπτώσεις καθώς και πολλές άλλες που δεν μπορούν να αναφερθούν στο παρόν άρθρο, αντιμετωπίζονται διαφορετικά κατά περίπτωση, αυτό που επιβάλλεται να τονιστεί εδώ είναι ότι το σημαντικότερο καθήκον στη δουλειά του φύλακα είναι η διασφάλιση της ζωής του, των υπολοίπων ανθρώπων που τυχόν βρίσκονται στο χώρο ευθύνης του και η διάσωση των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Ο φύλακας έχει καθήκον να αποφεύγει άσκοπες και ριψοκίνδυνες ενέργειες, εφόσον ένας νεκρός φύλακας - εκτός φυσικά από την απώλεια της ίδιας του της ζωής - δεν εξυπηρετεί κανέναν, ενώ ένας ζωντανός είναι πολλαπλά χρήσιμος με τις πληροφορίες που θα προσφέρει. Οι τρόποι κλήσης βοήθειας κατά περίπτωση, ο σωστός τρόπος ενημέρωσης του βιβλίου συμβάντων και ο τρόπος δράσης κατά τις έκτακτες αυτές καταστάσεις, θα μας απασχολήσουν σε άλλο άρθρο.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ SECURITY MANAGER 

ΚΥΠΡΟΣ.Υπουργός Δικαιοσύνης Θα εργαστεί για τομέα υπηρεσιών ασφάλειας

Τη διαβεβαίωση ότι θα εργαστεί για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο τομέας των υπηρεσιών ασφαλείας και την προστασία του από τις όποιες παραβατικές συμπεριφορές, έδωσε σήμερα ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Ιωνάς Νικολάου.

Σε χαιρετισμό του στο 1ο Παγκύπριο Συνέδριο Ιδιωτικών Υπηρεσιών Ασφάλειας, στη Λευκωσία, ο κ. Νικολάου διαβεβαίωσε ότι τα αποτελέσματα του συνεδρίου θα αποτελέσουν αντικείμενο σοβαρής μελέτης και διαβούλευσης, ώστε τα προβλήματα που θα αναδειχθούν να επιλυθούν άμεσα και οριστικά.

Όπως είπε, "ο ρόλος των ιδιωτικών υπηρεσιών ασφάλειας στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της εγκληματικής δράσης, η οποία τροφοδοτείται από τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες που βιώνει σήμερα ο κυπριακός λαός, είναι ιδιαίτερα σημαντικός, και για αυτό προσδοκώ στην επέκταση της συνεργασίας των ιδιωτικών γραφείων παροχής υπηρεσιών ασφάλειας και των φυλάκων με την Αστυνομία, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο το πολύπλευρο έργο της, ως θεματοφύλακα της ασφάλειας των πολιτών".

Ο κ. Νικολάου εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι "η συνεργασία αυτή θα συνεχιστεί και θα ενισχυθεί ακόμη περισσότερο, με ιδιαίτερη έμφαση και σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και ενεργώντας πάντοτε στα πλαίσια της νομιμότητας".

Στη συνέχεια, ο κ. Νικολάου αναφέρθηκε στη νομοθεσία που κατοχυρώνει το επάγγελμα, και επεσήμανε ότι "η προστασία του επαγγέλματος παροχής υπηρεσιών ασφάλειας δεν είναι υπόθεση μόνο των διωκτικών αρχών του τόπου, αλλά και όλων εσάς, για αυτό σας καλώ να διασφαλίσετε το επάγγελμα σας από όλους αυτούς οι οποίοι επιδιώκουν την αξιοποίηση των γραφείων ασφάλειας ως μέσο επιβολής της ανομίας και εξωθούν τους φύλακες στην εξυπηρέτηση αλλότριων σκοπών, ξένων προς αυτούς του νόμου και της ασφάλειας του πολίτη".

"Σας καλώ να διαφυλάξετε την τήρηση του νόμου, να αναβαθμίζετε συνεχώς την εκπαίδευση των συνεργατών σας, να συνεργαστείτε με τις διωκτικές αρχές, παρέχοντας κάθε αναγκαία πληροφορία που σχετίζεται με τη διερεύνηση οποιουδήποτε ποινικού αδικήματος, και στην προσπάθεια σας αυτή σας διαβεβαιώνω ότι θα με βρείτε συνεργάτη και συμπαραστάτη σας", είπε.

Επεσήμανε ότι "μόνο έτσι θα μπορέσετε να αναβαθμίσετε πραγματικά το επάγγελμα σας, να το καταστήσετε συνώνυμο με την ασφάλεια του πολίτη και ενεργό μέρος της ασφάλειας του τόπου, και τότε είμαι βέβαιος ότι δεν θα αργήσετε να απολαύσετε τους καρπούς της υπευθυνότητας και της αξιοπιστίας σας, και θα κερδίσετε την εμπιστοσύνη των πολιτών, αλλά και την συνεργασία της Πολιτείας, διευρύνοντας τον κύκλο των εργασιών σας, σε νέες μορφές εργασίας, όπως αυτές που παρέχονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες".

"Αλεξίσφαιρο" κινητό σώζει θύμα ληστείας από τα πυρά...

Μία απίστευτη ιστορία εκτυλίχθηκε χθες σε πρατήριο καυσίμων στη Florida. Ένας υπάλληλος κατάφερε να αποφύγει τη σφαίρα από το όπλο ενός ληστή χρησιμοποιώντας κατά λάθος το… κινητό του τηλέφωνο!

Η αστυνομία του Winter Garden, προαστίου του Orlando ανακοίνωσε ότι το

θύμα διεσώθη χρησιμοποιώντας άθελά του ως «ασπίδα» το κινητό του.

Ο δράστης, σύμφωνα με την ανακοίνωση της αστυνομίας, εισέβαλε στο βενζινάδικο και ζήτησε τα λεφτά του χρηματοκιβωτίου που βρίσκονταν εντός του καταστήματος. Ένας υπάλληλος δεν μπορούσε να το ανοίξει, και ο ληστής εκνευρίστηκε και άρχισε να πυροβολεί προς πάσα κατεύθυνση.

Μία σφαίρα κατευθυνόταν προς την κοιλιά ενός υπαλλήλου, ωστόσο τελικά «βρήκε» στο κινητό του τηλέφωνο που είχε στην τσέπη της μπλούζας που φορούσε.

Έτσι γλίτωσε με πολύ ελαφρά τραύματα και μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο για τις πρώτες βοήθειες.

.

Αλεξίσφαιρα κοστούμια που προστατεύουν από σφαίρες 9 mm από περίστροφο - εικόνες

Είναι το κοστούμι που κάθε ...τίμιος κατάσκοπος θα έπρεπε να είχε στη γκαρνταρόμπα του. Κι αυτό γιατί η τεχνολογία στο πλαίσιο της σικ εμφάνισης και προστασίας έρχεται να εξοπλίσει τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις. Η καναδική εταιρεία Garrison Bespoke από το Τορόντο δημιουργεί κομψά κουστούμια που

επενδύονται με ύφασμα από νανοσωλήνες άνθρακα, το οποίο κατασκευάζεται από την εταιρεία η οποία εξοπλίζει τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις.

Το υλικό αυτό είναι πιο λεπτό και εύκαμπτο από το Kevlar, έχοντας μόλις το μισό βάρος και η αντοχή του είναι τέτοια που κόβεται μόνο με ταινιοπρίονο!

Τα κουστούμια μπορούν να σταματήσουν σφαίρες 9 mm και .45 ACP από περίστροφο, καθώς και να προστατεύσουν τον κάτοχο από επίθεση με μαχαίρι. Φυσικά οι ιδιότητες αυτές των κουστουμιών τιμολογούνται ακριβά, καθώς αγγίζουν τα 19.000 δολάρια.

Έτσι επιλέγουν οι βιαστές τα θύματά τους..

Μια ομάδα βιαστών που βρίσκονται πλέον έγκλειστοι πίσω από τα κάγκελα φυλακών των Η.Π.Α, συμμετείχαν σε έρευνα για το τι κοιτούν σε ένα πιθανό θύμα. Από τις απαντήσεις που έδωσαν οι φυλακισμένοι προκύπτει πως οι δράστες ακολουθούν συγκεκριμένη τακτική, για την επιλογή των θυμάτων τους.
Οπως αναφέρει και το ilialive που γράφει το θέμα τα κριτήρια είναι τα παρακάτω:

 Το πρώτο πράγμα που οι άνδρες ψάχνουν σε ένα πιθανό θύμα είναι το χτένισμα. Είναι πιο πιθανό να επιτεθεί σε μια γυναίκα με αλογοουρά. Χτενίσματα που πιάνονται εύκολα όπως μία πλεξούδα. Γυναίκες με μακριά μαλλιά είναι πιο πιθανοί στόχοι σε αντίθεση με τις γυναίκες με κοντά μαλλιά που δεν είναι κοινοί στόχοι.

    Το δεύτερο πράγμα που οι βιαστές κοιτούν είναι το ντύσιμο. Γυναίκες που είναι ντυμένες με ρούχα που αφαιρούνται εύκολα είναι εύκολα θύματα. Πολλοί από αυτούς κουβαλούν ψαλίδια σε περίπτωση που φανεί χρήσιμο.
    Κοιτούν επίσης τις γυναίκες που χρησιμοποιούν το κινητό τους Κάτι τέτοιο και οτιδήποτε άλλο τις κάνει να είναι αφηρημένες, αυτομάτως τις μετατρέπει σε πιο εύκολα θύματα.
    Το νούμερο ένα μέρος όπου έχουν γίνει οι περισσότερες επιθέσεις είναι τα πάρκινγκ σε καταστήματα. Νούμερο δύο είναι οι χώροι στάθμευσης στα γραφεία/γκαράζ. Αριθμός τρία είναι οι δημόσιες τουαλέτες.
    Αυτό που τους απασχολεί είναι να αρπάξουν μια γυναίκα και να μετακινηθούν γρήγορα την σε μια δεύτερη τοποθεσία, όπου δεν θα ανησυχούν μην να πιαστούν.
    Αν το θύμα προσπαθήσει να τους απωθήσει με οποιονδήποτε τρόπο, αποθαρρύνονται εύκολα γιατί δεν χρειάζεται παραπάνω από ένα ή δύο λεπτά για να συνειδητοποιήσουν ότι δεν αξίζει τον κόπο να προσπαθήσουν, διότι θα είναι χρονοβόρο.
    Είπαν ότι δε θα διαλέξουν γυναίκες που έχουν ομπρέλες ή άλλα παρόμοια αντικείμενα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από απόσταση, στα χέρια τους.

Πηγή: http://www.eglimatikotita.gr/2013/11/blog-post_7911.html#ixzz2kKnwNXSh

Έρευνα στον τομέα ασφάλειας στην E.E

Μέσα σε ένα γεμάτο προκλήσεις και κινδύνους, διεθνές περιβάλλον, η ενίσχυση της έρευνας για την ασφάλεια αποτέλεσε ένα μείζονος σημασίας ζήτημα για την Ευρώπη. Με σκοπό την κινητοποίηση της «βιομηχανίας ασφαλείας» και της ερευνητικής κοινότητας, η Ε.Ε. δρομολόγησε μια σειρά ερευνητικών προγραμμάτων και δράσεων στον τομέα της ασφάλειας, προκειμένου να αποκτηθούν η απαραίτητη πείρα και οι γνώσεις για την ανάπτυξη των τεχνολογιών που απαιτούνται για την προστασία των πολιτών έναντι απειλών, με σεβασμό παράλληλα στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. 

Τρομοκρατικές ενέργειες, οργανωμένο έγκλημα, κλοπές στο Διαδίκτυο, λαθρομετανάστευση, εμπρησμοί, πλημμύρες, επιδημίες- Οι κίνδυνοι του 21ου αιώνα έχουν διαμορφώσει ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο ο φόβος, πραγματικός ή φανταστικός, απειλεί να αναδειχτεί σε κυρίαρχο παράγοντα της καθημερινότητας μας. Η 11η Σεπτεμβρίου του 2001 αποτελεί ορόσημο της σημερινής «κοινωνίας του φόβου», όπως θα τη χαρακτηρίζαμε, καθώς η τρομοκρατία αποτέλεσε επίφαση για ακόμη πιο ακραίες εγκληματικές ενέργειες, θέτοντας σε κίνδυνο αυτά καθαυτά τα θεμέλια του Δυτικού κόσμου. Έξι χρόνια μετά, και το φαινόμενο της τρομοκρατίας συνεχίζει να αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τους Ευρωπαίους πολίτες, οι οποίοι βομβαρδίζονται καθημερινά με ειδήσεις και φήμες για επιθέσεις. Οι πολιτικοί, τα μέσα ενημέρωσης και τα αρμόδια σώματα ασφαλείας προειδοποιούν, ενώ παράλληλα αποκαλύπτονται σκευωρίες οργανώσεων, άμεσα συνυφασμένες με αιματηρές επιθέσεις, αλλά και διακεκριμένες κλοπές, όπως πλαστογράφηση εγγράφων και φθορά δημοσίων κτιρίων. Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, οι αλλεπάλληλες φυσικές καταστροφές που κλονίζουν τα τελευταία χρόνια την Ευρώπη έρχονται να προστεθούν στη δέσμη των απειλών που παράγουν ανασφάλεια στο δημόσιο και ιδιωτικό βίο των πολιτών. 

Ανάγκη για ασφάλεια

Η 11η Σεπτεμβρίου, καθώς και τα γεγονότα που ακολούθησαν την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων, συνέβαλαν σημαντικά στην ανάδειξη της ασφάλειας σε ζήτημα πρώτης προτεραιότητας για την προστασία των πολιτών, αλλά και των κρίσιμων υποδομών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο νέο περιβάλλον προκλήσεων, η συνεχής εγρήγορση και η διεθνής συνεργασία ήταν οι μόνες ουσιαστικές λύσεις. Η πραγματικότητα αυτή επέβαλε μια μακρόχρονη δέσμευση προς σε αυτή την κατεύθυνση και για την Ευρώπη, η οποία απαιτούσε τη συναίνεση και το συντονισμό των αρμόδιων φορέων με στόχο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου αρχών γύρω από την ασφάλεια.

Η έρευνα στην Ε.Ε
Στο πλαίσιο της μακρόχρονης αυτής δέσμευσης, η έρευνα βρέθηκε στην κορυφή της ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σκοπός ήταν η άμεση κινητοποίηση της «βιομηχανίας ασφάλειας» και της ερευνητικής κοινότητας, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ακόλουθες αδυναμίες του Ευρωπαϊκού ερευνητικού συστήματος:

• Αλληλοεπικάλυψη και κατακερματισμός των δομών και των δραστηριοτήτων. 
• Απουσία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την αξιοποίηση ερευνητικών πόρων στους τομείς της βιομηχανίας και της άμυνας.
• Έλλειψηβιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και τεχνολογικής συνεργασίας.
• Πρόβλημα διαλειτουργικότητας των συστημάτων πληροφοριών και επικοινωνίας.
• Ανεπάρκεια επενδύσεων στον τομέα της Έρευνας και της Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ).
• Ανεκμετάλλευτο ανθρώπινο δυναμικό.

Προπαρασκευαστική Δράση (PASR)

Το 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση δρομολόγησε την «Προπαρασκευαστική Δράση» στην έρευνα γύρω από την ασφάλεια στην προσπάθεια της να υποστηρίξει, να ενισχύσει και να συμπληρώσει τις δράσεις και τις ενέργειες που είχαν αναπτύξει τα κράτη μέλη της Ε.Ε. στο συγκεκριμένο τομέα. Αποστολή της ήταν η συγκέντρωση της απαραίτητης τεχνογνωσίας και των αναγκαίων επενδύσεων για την από κοινού ανάπτυξη τεχνολογιών που είναι κρίσιμες για την ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς και η ενίσχυση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος των ευρωπαϊκών βιομηχανιών στους σχετικούς τομείς. Στόχευε, επίσης, στη διασταύρωση ιδεών και αποτελεσμάτων μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής έρευνας, προκειμένου να προκύψουν χρήσιμα συμπεράσματα που θα συνέβαλαν στην ενίσχυση και το συντονισμό των ενεργειών της Ε.Ε. Πιο συγκεκριμένα, η δράση αυτή αποτέλεσε συνέχεια της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ασφάλεια που υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2003. Βρισκόταν υπό τη διαχείριση των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και απευθυνόταν σε δημόσιες αρχές, δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικούς οργανισμούς. Παράλληλα, κάλυπτε τις ανάγκες των πιθανών χρηστών των σχετικών τεχνολογιών, οι οποίοι προέρχονταν από το δημόσιο τομέα (κυβέρνηση, υπηρεσίες ασφάλειας, μη κυβερνητικοί οργανισμοί). Η προπαρασκευαστική δράση ήταν χρηματοδοτούμενη από κονδύλια εκτός προγράμματος πλαισίου έρευνας. Ο συνολικός προϋπολογισμός της ανήλθε σε 45 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2004-2006.
Για την υλοποίηση της «Προπαρασκευαστικής Δράσης» προωθήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο σειρά ερευνητικών έργων και δραστηριοτήτων υποστήριξης, όπως:

• Βελτίωση της ικανότητας αντίληψης των καταστάσεων
• Ενίσχυση της ασφάλειας και προστασία των δικτύων (υπηρεσίες, μεταφορές, ηλεκτρονικό εμπόριο κ.λπ.)
• Προστασία από τρομοκρατικές ενέργειες (βιο-τρομοκρατία, απόπειρες χρήσης βιολογικών, χημικών και άλλων ουσιών κ.λπ.)
• Βελτίωση της διαχείρισης κρίσεων (επιχειρήσεις εκκένωσης, έρευνας και διάσωσης κ.λπ.)
• Εξασφάλιση διαλειτουργικότητας  και ενοποίηση συστημάτων πληροφοριών και επικοινωνίας

Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι και στις 3 προκλήσεις της «Προπαρασκευαστικής Δράσης» (2004, 2005, 2006) υποβλήθηκε πολύ μεγάλος αριθμός προτάσεων. Συγκεκριμένα, το 2004 εγκρίθηκαν 12 από τις 173 προτάσεις, το 2005, 13 από τις 156 και το 2006, 15 από τις 165. H «Προπαρασκευαστική Δράση» ήταν ουσιαστικά μια πιλοτική φάση, τα αποτελέσματα της οποίας προσέφεραν την απαραίτητη γνώση και εμπειρία για τη διαμόρφωση και το σχεδιασμό ενός μελλοντικού ερευνητικού προγράμματος για την ασφάλεια, το οποίο δρομολογήθηκε το 2007 και εντάχθηκε, ως βασική θεματική πτυχή, στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο της Ε.Ε.

Η ασφάλεια στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο

Τι είναι το ΠΠ7;

Το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο (ΠΠ7) αποτελεί  κύριο εργαλείο χρηματοδότησης για την Έρευνα και την Τεχνολογική Ανάπτυξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο ξεκίνησε επίσημα στις 22 Δεκεμβρίου 2006. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσω της ανάπτυξης της γνώσης στην Ευρώπη. Για την υλοποίηση του απαιτείται η ενεργή συμμετοχή ενός ευρέως φάσματος επιχειρήσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και ιδρυμάτων όλων των κρατών μελών της Ε.Ε. και των βιομηχανοποιημένων χωρών. Το ΠΠ7 έχει διάρκεια 7 επτά ετών (2007-2013) και είναι δομημένο στα αποτελέσματα των προηγούμενων Π.Π. Το περιεχόμενο του διαμορφώνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με Ευρωπαϊκά όργανα, όπως το Κοινοβούλιο και τα Κράτη Μέλη, καθώς και ενδιαφερόμενους φορείς για την Ευρωπαϊκή έρευνα (ερευνητικοί οργανισμοί, βιομηχανία, κ.λπ.). Ο προϋπολογισμός του ανέρχεται στα 53,2 δις ευρώ.

Η «ασφάλεια» στο ΠΠ7

Η θεματική ενότητα «ασφάλεια» του ΠΠ7, με προϋπολογισμό της τάξης του 1,4 δις ευρώ, αποσκοπεί στην ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών που απαιτούνται για την προστασία των πολιτών από απειλές, όπως η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, οι φυσικές καταστροφές, τα εργατικά ατυχήματα, και παράλληλα στη διασφάλιση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επιπλέον, εστιάζει στην αύξηση και το συντονισμό των ερευνητικών προσπαθειών που καταβάλλονται σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο και στη δημιουργία μιας δυνατής και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής βιομηχανίας ασφάλειας.
Ως τελικοί χρήστες της έρευνας στον τομέα της ασφάλειας, οι δημόσιες αρχές, ο ιδιωτικός τομέας, και οι πολίτες της Ε.Ε. θα έχουν ενεργή συμμετοχή στον εν λόγω τομέα. Επιπλέον, σθεναρά ενθαρρύνεται και η συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στις δραστηριότητες, καθώς και η εμπλοκή αρχών και οργανισμών που είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια των πολιτών. 
Η θεματική ερευνητική ενότητα ασφάλεια του Π.Π7 είναι βασισμένη στις συστάσεις της «Ομάδας Προσωπικοτήτων» (GoP) και της «Ευρωπαϊκής Συμβουλευτικής Επιτροπής για την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας» (ESRAB). Οι δύο επιτροπές λειτουργούν συμβουλευτικά προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το περιεχόμενο, αλλά και την εφαρμογή της έρευνας που πρέπει να πραγματοποιηθεί στον τομέα της ασφάλειας στο 7ο Π.Π.

Τομείς Προτεραιότητας

Οι δραστηριότητες που διεξάγονται στην ενότητα της ασφάλειας του ΠΠ7 αφορούν τέσσερις βασικούς τομείς-δράσεις σε διαφορετικές εφαρμογές, καθώς και τρεις τομείς διαθεματικού ενδιαφέροντος. Οι δραστηριότητες που προβλέπονται έχουν τη μορφή πολυεπιστημονικών έργων με εστίαση στην υλοποίηση των εφαρμογών και εκτείνονται από την ανάπτυξη της τεχνολογίας, έως την τεχνολογική ενοποίηση, επίδειξη και επικύρωση.

-Βασικοί τομείς-δράσεις

• Ασφάλεια πολιτών

Σκοπός της δράσης αυτής είναι η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος (π.χ. λαθρεμπόριο ναρκωτικών και όπλων, παιδική πορνογραφία, εμπορία ανθρώπινων οργάνων, νομιμοποίηση βρώμικου χρήματος κ.λπ.) και της τρομοκρατίας, με την ανάπτυξη ασφαλών δικτύων επικοινωνιών και την αστυνόμευση υποδομών πληροφορίας, συμπεριλαμβανομένου του Διαδικτύου. Για την αποτροπή τρομοκρατικών ενεργειών, έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη προηγμένων ψηφιακών συστημάτων ανίχνευσης, παρακολούθησης και εντοπισμού τρομοκρατών. Όσον αφορά, μάλιστα, τα τρομοκρατικά όπλα, προτεραιότητα είναι η ανίχνευση, η ταυτοποίηση και η εξουδετέρωση των CBRNE (χημικές, βιολογικές, ραδιενεργές, πυρηνικές και εκρηκτικές ουσίες), καθώς και άλλων μη συμβατικών οπλών. Επίκεντρο των συστημάτων ανίχνευσης προβλέπεται να είναι τα συστήματα σάρωσης βασισμένα σε ακτινοβολία Terahertz και χιλοστομετρικών κυμάτων. Η ταχύτητα και η δυναμικότητα θα αποτελέσουν τις βασικές παραμέτρους για το σχεδιασμό των νέων τεχνολογικών συστημάτων και λύσεων. Επιπλέον, απαιτείται η συνεργασία του δημόσιου και του ιδιωτικού φορέα, προκειμένου να ενισχυθεί  η ασφάλεια των νομίμως κατασκευαζόμενων εκρηκτικών υλών, ώστε να αποτραπεί η χρήση τους από τους τρομοκράτες ως αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών.

• Ασφάλεια υπηρεσιών και υποδομών κοινής ωφέλειας

Σκοπός της δράσης αυτής είναι η προστασία των κρίσιμων υποδομών και των κοινωφελών υπηρεσιών (σταθμοί και μέσα μεταφοράς, σταθμοί παραγωγής ενέργειας, δίκτυα επικοινωνιών και τηλεπικοινωνιών, εγκαταστάσεις ύδρευσης κ.α) από ζημιές, καταστροφές, ή διακοπή λειτουργίας, λόγω τρομοκρατικών ή εγκληματικών ενεργειών, φυσικών καταστροφών, ατυχημάτων, αμέλεια και ηλεκτρική πειρατεία. Λόγω της αλληλεξάρτησης των συστημάτων αυτών, ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος μεταβίβασης και διανομής ισχύος, καθώς αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα πάνω στον οποίο στηρίζεται η λειτουργικότητα όλων των υπολοίπων συστημάτων. Το χαμηλό κόστος, αλλά και η καλή αποδοτικότητα, θα αποτελέσουν τις βασικές παραμέτρους για το σχεδιασμό των νέων τεχνολογικών λύσεων, ενώ ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η ανάπτυξη ενός ευέλικτου και αξιόπιστου συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών και δεδομένων κάθε μορφής (φωτογραφίες, ψηφιακοί χάρτες)  μεταξύ των αρχών κάθε κράτους προκειμένου να αποτραπούν ενδεχόμενες απειλές. Μερικές από τις λύσεις που προτείνονται είναι έξυπνα συστήματα ανίχνευσης ύποπτης συμπεριφοράς προσώπων ή κινήσεων οχημάτων, η ανάπτυξη μοντέλων ανάλυσης κινδύνων, έγκαιρης ανταπόκρισης και αποκατάστασης σε κρίσιμες υποδομές καθώς και συστήματα 24ώρη παρακολούθησης σε συγκεκριμένες περιοχές. Αναζητούνται επίσης οικονομικά προσιτές λύσεις όπως αλεξίσφαιρα τζάμια που θα ενισχύσουν την ασφάλεια των κτιρίων και θα τα προστατεύσουν σε ενδεχόμενες επιθέσεις με εκρηκτικά. Ειδικά, τώρα για τα συστήματα πληροφορικής και επικοινωνίας αναμένεται να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη νέων μεθόδων κρυπτογράφησης και αρχιτεκτονικής των υποδομών.

• "Έξυπνη" παρακολούθηση και ασφάλεια συνόρων

Σκοπός της δράσης αυτής είναι η ασφάλεια και προστασία των συνόρων, ώστε να διασφαλίζεται το νόμιμο εμπόριο και η νόμιμη μετακίνηση των ανθρώπων και παράλληλα να υποστηρίζεται το σύστημα Σένγκεν, οι ενέργειες των εθνικών αρχών, καθώς και οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την προστασία των συνόρων (FRONTEX). Για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, στόχος είναι η ανάπτυξη καινοτόμων, αξιόπιστων και ευέλικτων λύσεων που θα μπορούν να εντοπίζουν αποτελεσματικά παράνομες μετακινήσεις, χωρίς παράλληλα να εμποδίζεται η μετακίνηση των νόμιμων ταξιδιωτών και οχημάτων. Όσον αφορά τη διακίνηση ναρκωτικών, όπλων και παράνομων ουσιών, όπως CBRNE, στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος ασφαλείας, μέσω του οποίου θα διασφαλιστεί η προστασία των αλυσίδων εφοδιασμού εμπορευμάτων και των εφοδιαστικών δικτύων, ενώ παράλληλα θα αναζητηθούν οικονομικές και ανθεκτικές λύσεις, καθώς και τρόποι μείωσης του κόστους και του χρόνου ελέγχου. Η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη στο συγκεκριμένο πεδίο δράσης θα επικεντρωθεί στα τεχνικά μέσα παρακολούθησης (μη επανδρωμένα οχήματα αέρος, δορυφόροι, συστήματα λήψης υπέρυθρων εικόνων, άλλα και λογισμικά ανάλυσης των δεδομένων που λαμβάνονται. Για τον έλεγχο των σημείων εισόδου των χωρών προβλέπεται η εισαγωγή διαβατηρίων υψηλής τεχνολογίας που θα ενσωματώνουν βιομετρικά χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα η τρισδιάστατη αναγνώριση προσώπου σε συνδυασμό με τεχνολογίες αναγνώρισης ραδιοσυχνοτήτων.    

Αποκατάσταση της ασφάλειας σε περιπτώσεις κρίσεων

Πρωταρχικός στόχος της δράσης αυτής είναι να εξασφαλίσει μια καλύτερη οργάνωση και προετοιμασία των κυβερνήσεων, των υπηρεσιών έκτακτου ανάγκης και γενικότερα της κοινωνίας, ως προς την άμεση αντιμετώπιση αναπάντεχων καταστροφικών γεγονότων, με τη χρήση προηγμένων και οικονομικών λύσεων. Επιπλέον, αναγκαία κρίνεται και η βελτίωση των εργαλείων, των υποδομών, των διαδικασιών και των οργανωτικών πλαισίων, ώστε να ανταποκρίνονται άμεσα και αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση αναπάντεχων γεγονότων, τόσο κατά τη διάρκεια, όσο και μετέπειτα (π.χ. παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης κ.λπ.)

- Υποστηρικτικοί τομείς-δράσεις
Οι προαναφερθέντες τομείς θα υποστηριχθούν από τις δραστηριότητες των ακολούθων τομέων διαθεματικού ενδιαφέροντος:

Ασφάλεια διασυνδεδεμένων και διαλειτουργικών συστημάτων

Οι δραστηριότητες της δράσης αυτής έχουν ως στόχο την ανάπτυξη της τεχνολογίας που απαιτείται για την υλοποίηση των δράσεων που προαναφέρθηκαν, με επικέντρωση σε θέματα, όπως η ενίσχυση και βελτίωση της διασυνδεσιμότητας και διαλειτουργικότητας των συστημάτων, του εξοπλισμού, των υπηρεσιών και των διαδικασιών, διασφαλίζοντας παράλληλα την αξιοπιστία τους, την προστασία του απορρήτου και την ακεραιότητα των πληροφοριών, την ανιχνευσιμότητα όλων των συναλλαγών, την επεξεργασία τους κ.λπ.

Ασφάλεια και κοινωνία

Παρόλο που η τεχνολογία αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την πρόληψη, τη διαχείριση και την αποτροπή κινδύνων που απειλούν την Ευρώπη, πρέπει να λειτουργεί σε συνδυασμό με οργανωτικές διευθετήσεις και ανθρώπινες παρεμβάσεις για να είναι άκρως αποτελεσματική. Συνεπώς, απαιτείται έρευνα σε πολιτικούς και κοινωνικούς τομείς με στόχο τη συμπλήρωση της έρευνας που είναι προσανατολισμένη στην τεχνολογία. Όσον αφορά τα συστήματα επεξεργασίας δεδομένων και τους χρήστες τους, απαιτείται σεβασμός ως προς τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και ιδίως σε ότι αφορά την ιδιωτικότητα. Σκοπός των συστημάτων αυτών είναι να συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο, την ανάπτυξη του εμπορίου και την προστασία των πολιτών.

Συντονισμός και ενίσχυση της έρευνας στον τομέα της ασφάλειας

Σκοπός της δράσης αυτής είναι η δημιουργία μιας κοινής στρατηγικής ατζέντας για την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας με τη συμμετοχή όλων των ευρωπαϊκών συντελεστών από το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, τόσο από την πλευρά της ζήτησης, όσο και από την πλευρά της προσφοράς. Έτσι, θα ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία και θα αυξηθούν σημαντικά οι πόροι που διατίθενται για την ασφάλεια και την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας, γεγονός που θα οδηγήσει σε ανάπτυξη της καινοτομίας. Αυτό στη συνέχεια θα ενισχύσει την αγορά υπηρεσιών ασφαλείας της Ε.Ε., καθώς και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Μηχανισμοί  χρηματοδότησης

Η χρηματοδοτική υποστήριξη των δράσεων που θα υλοποιηθούν στον τομέα της ασφάλειας του ΠΠ7 θα πραγματοποιηθεί μέσω των εξής "Μηχανισμών χρηματοδότησης":                                                                                         

• Συνεργατικά έργα (Collaborative projects), που θα καλύπτουν από μικρές ή μεσαίες ερευνητικές δράσεις μέχρι και μεγάλα ολοκληρωμένα έργα.                                                                               
• Δίκτυα Αριστείας (Networks of Excellence), που θα φέρνουν σε επαφή περισσότερους του ενός ερευνητικούς οργανισμούς, με σκοπό την ενοποίηση των δραστηριοτήτων τους σε ένα δεδομένο τομέα.                          
• Δράσεις Συντονισμού & Υποστήριξης (Coordination and Support Actions), όπως δικτύωση, ανταλλαγές και πρόσβαση σε υποδομές έρευνας, μελέτες, συνέδρια, κ.λπ.

Η διαδικασία αξιολόγησης

Η αξιολόγηση των προτάσεων που θα υποβληθούν στην ενότητα της ασφάλειας θα βασίζεται στα εξής κριτήρια: Επιστημονική & τεχνολογική αριστεία (Scientific & Technological quality), Υλοποίηση (Implementation) και Αντίκτυπος (Impact).
Κατά την αξιολόγηση μιας πρότασης θα συνυπολογιστούν, επίσης, ο βαθμός εμπλοκής των τελικών χρηστών, ο ειδικός προσανατολισμός του έργου και η συμπληρωματικότητα με το PASR, καθώς και με αντίστοιχη έρευνα σε εθνικό επίπεδο.

Η Ελληνική Συμμετοχή στο ΠΠ7

Στο πλαίσιο της πρώτης πρόσκλησης υποβολής προτάσεων στον τομέα της ασφάλειας του ΠΠ7, η οποία ολοκληρώθηκε στις 31 Μαΐου 2007 και παρουσιάστηκε σε ημερίδα που διοργάνωσε το Δίκτυο Πράξη υποβλήθηκαν 325 προτάσεις, μεταξύ των οποίων 42 Integrated projects, 239 Capability projects και 44 Coordination and Support Actions συνολικού προϋπολογισμού 1,046 εκ. ευρώ. Το Δίκτυο Πράξη αποτελεί έναν φορέα προερχόμενο από στρατηγική συμφωνία μεταξύ του βιομηχανικού και ερευνητικού κόσμου της χώρας και παράλληλα αποτελεί το Εθνικό Σημείο Επαφής για το πρόγραμμα security κατόπιν ανάθεσης από την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας. H Ελλάδα ήταν μεταξύ των πρώτων δέκα χωρών σε μέγεθος του προϋπολογισμού εγκεκριμένων προτάσεων. Ιδιαίτερα υψηλό ήταν το ποσοστό συμμετοχής των ιδιωτικών φορέων (48%) ενώ ακολούθησαν με μικρότερα ποσοστά οι ερευνητικοί οργανισμοί (29%), τα εκπαιδευτικά ιδρύματα (20%), ο δημόσιος τομέας (6%) και λοιποί οργανισμοί (5%).

Θαλάσσια ασφάλεια – Maritime Security: Παρελθόν, παρόν και μέλλον

Είναι ευρέως γνωστό ότι η θαλάσσια πειρατεία δεν σταμάτησε ποτέ να απασχολεί έστω και περιστασιακά τους ναυτικούς ανά τον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια όμως έχει γιγαντωθεί τόσο πολύ, ώστε να φτάσει να αποτελεί ξανά, ύστερα από 200 περίπου χρόνια ύφεσης, ένα θέμα πολύ υψηλής προτεραιότητας όχι μόνο για τη ναυτιλιακή κοινότητα, αλλά και για τα διεθνή όργανα που ασχολούνται με την παγκόσμια ασφάλεια (ΟΗΕ) αλλά και τις ίδιες τις κυβερνήσεις όλων των μεγάλων χωρών του πλανήτη (ΗΠΑ, ΡΩΣΙΑ, ΚΙΝΑ, ΑΓΓΛΙΑ, ΓΑΛΛΙΑ, ΙΝΔΙΑ κ.λπ.).

Παγκόσμια κινητοποίηση κατά της πειρατείας
H παγκόσμια κοινότητα πριν από λίγα χρόνια εκτίμησε ότι η σοβαρότητα του φαινομένου της πειρατείας σε σχέση με την παγκόσμια ασφάλεια είναι τόσο μεγάλη, ώστε να δικαιολογήσει τη διάθεση εντυπωσιακής ποσότητας πόρων (στόλους πολεμικών πλοίων, δεκάδες στρατιωτικά αεροσκάφη, στρατιωτικά επιτελεία, στρατηγεία, υπηρεσίες πληροφοριών, δορυφορικές υποδομές, νομικά και πολιτικά όργανα κ.λπ.) αποκλειστικά στην καταπολέμηση του φαινομένου - και μάλιστα σε μια περίοδο παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης.
Για να γίνει καλύτερα αντιληπτό το πόσο πρωτοφανής και μεγάλη είναι η κινητοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας για την καταπολέμηση της θαλάσσιας πειρατείας, αρκεί να αναφερθεί ότι μόνο για αυτόν το σκοπό λειτουργεί ένα πλήρως επανδρωμένο ναυτικό στρατηγείο της Ε.Ε. στην Αγγλία (Northwood - Operation Atalanta), καθώς και ένα σημαντικό μέρος του ναυτικού στρατηγείου του ΝΑΤΟ, επίσης στην Αγγλία (Northwood - Operation Ocean Shield). Επιπλέον στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου του Άντεν και του Ινδικού Ωκεανού επιχειρούν μόνιμα σε καθαρά αντιπειρατικό ρόλο, εθνικοί στόλοι της Ρωσίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Κίνας, της Ινδίας, καθώς και μεικτοί στόλοι υπό Αμερικανικό συντονισμό. Όλοι αυτοί οι στόλοι συντονίζονται και διοικούνται από αντίστοιχα πολυμελή επιτελεία στην ξηρά, ενώ πολλές φορές κάνουν χρήση εθνικών υποδομών πληροφοριών (π.χ. χρήση Αμερικάνικων και Γαλλικών κατασκοπευτικών δορυφόρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών, πλοίων υποκλοπών, αεροσκαφών από αεροπλανοφόρα στην περιοχή κ.λπ.).
Πέραν των ανωτέρω έχουν δημιουργηθεί διάφορα μεικτά-πολυεθνικά Κέντρα Κεντρικού Συντονισμού όλων αυτών των δυνάμεων προκειμένου να αποφευχθούν ατυχήματα ή παρεξηγήσεις, καθώς και για τη νομική κάλυψη και αξιοποίηση των στρατιωτικών δράσεων (π.χ. ποινική δίωξη τυχόν συλληφθέντων πειρατών, ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας κ.λπ.). Αυτά τα Κέντρα βρίσκονται σε διάφορα μέρη στην ξηρά ανά τον κόσμο, όπως στο Τζιμπουτί, στις Σεϋχέλλες, στο Μπαχρέιν κ.λπ. Τέλος, στον πολυδιάστατο αυτό μηχανισμό έχει εμπλακεί επίσημα και η Interpol, η CIA, καθώς και τοπικές αστυνομικές και λιμενικές αρχές (π.χ. του Ομάν, της Κένυας, της Υεμένης, των Σεϋχελλών, της Νότιας Αφρικής, της Δυτικής Αφρικής κ.λπ.).

Ο ρόλος της Ελλάδας
Η Ελλάδα όχι μόνο δεν έχει μείνει αμέτοχη σε όλα αυτά, αλλά έχει διαδραματίσει εξαρχής αρκετά σημαντικό και ουσιαστικό ρόλο. Το 2009, σε συνέχεια σχετικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ το οποίο καθιστούσε αναγκαία την επέμβαση ναυτικής δύναμης για την αντιμετώπιση της πειρατείας στον Ινδικό Ωκεανό, η Ε.Ε. αποφάσισε να συγκροτήσει την πρώτη της (ιστορικά) ναυτική δύναμη και να αναλάβει αυτό το έργο. Πρώτος Διοικητής εν πλω αυτής της δύναμης επιλέχθηκε να τοποθετηθεί Έλληνας αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, με πλοίο έδρας (διοικητόπλοιο) Ελληνική φρεγάτα . Από τότε η Ελλάδα έχει στείλει αρκετές φρεγάτες στην περιοχή, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής επιχείρησης ΑΤΑΛΑΝΤΑ.
Βέβαια τα τελευταία δύο χρόνια λόγω κρίσης η διάθεση φρεγατών έχει περιοριστεί σημαντικά από Ελληνικής πλευράς, όμως η συνδρομή της παραμένει σημαντική ακόμα κι έτσι. Η διάθεση έμπειρων Ελλήνων αξιωματικών για την επάνδρωση των αντίστοιχων επιτελείων και στρατηγείων της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ (εν πλω και στην ξηρά), συνεχίζεται σταθερά, με αποτέλεσμα τη διατήρηση της εκ των έσω πληροφόρησης πάνω στις εξελίξεις όσον αφορά στην καταπολέμηση της πειρατείας σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο.
Ακόμα περισσότερη σημασία έχει η λειτουργία του Ελληνικού Κέντρου Εκπαίδευσης για επιχειρήσεις κατά της πειρατείας στη Σούδα, επ' ωφελεία όλων των συμμαχικών ναυτικών: Στην Κρήτη λειτουργεί τα τελευταία χρόνια το Νατοϊκό Κέντρο Ναυτικής Εκπαίδευσης, το NMIOTC (το Ελληνικό αρκτικόλεξο είναι ΚΕΝΑΠ = Κέντρο Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής ) , το οποίο διοικείται και χρηματοδοτείται από την Ελλάδα. Το NMIOTC είναι το μοναδικό παγκοσμίως Κέντρο του ΝΑΤΟ που παρέχει επιχειρησιακή και θεωρητική εκπαίδευση σε θέματα πειρατείας, τόσο σε ατομικό όσο και σε επίπεδο πλοίου ή ναυτικής δύναμης. Η εκπαίδευση αυτή δεν παρέχεται μόνο σε κράτη του ΝΑΤΟ, αλλά και σε ναυτικά άλλων χωρών όπως π.χ. η Ρωσία. Σχεδόν όλα τα πολεμικά πλοία πριν φτάσουν στο Σουέζ για να εισέλθουν στην περιοχή επιχειρήσεων κατά της πειρατείας, σταματάνε στη Σούδα για να περάσουν τη σχετική εκπαίδευση από το NMIOTC (η οποία παρέχεται κυρίως από Έλληνες ειδικούς και η οποία έχει αποσπάσει τα καλύτερα σχόλια ακόμα και από απαιτητικά πληρώματα όπως τα Αμερικάνικα, τα Γερμανικά και τα Αγγλικά).

Ιδιωτικός τομέας
Παρά την τεράστια κινητοποίηση των επίσημων αρχών και των κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση της πειρατείας, όπως παρουσιάστηκε συνοπτικά παραπάνω, ο ιδιωτικός τομέας δεν έμεινε αδρανής και ο ίδιος. Αυτό είναι λογικό και συμβαίνει σε όλους τους τομείς της παγκόσμιας αγοράς. Οι επίσημες αρχές είναι για πολλούς λόγους (κυρίως νομικούς και πολιτικούς) δυσκίνητες όσον αφορά στην προσαρμογή σε ταχέως μεταβαλλόμενες μορφές οργανωμένου εγκλήματος, ιδίως όταν αυτές διεξάγονται σε διεθνή κλίμακα και απαιτούν διακρατική συνεννόηση και συντονισμό πάνω σε ευαίσθητα θέματα όπως η χρήση βίας σε ξένη επικράτεια, η ποινική δίωξη με βάση ξένο δίκαιο κ.λπ.
Ο ιδιωτικός τομέας, όντας αυτός που αντιμετωπίζει το άμεσο πρόβλημα (στη συγκεκριμένη περίπτωση απώλεια ζωής πληρωμάτων, απώλεια κερδών τεράστιας κλίμακας, εμπόδιση εκτέλεσης του έργου του κ.λπ.) δεν μπορεί να αναμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα υπό καθεστώς περιορισμένης ασφάλειας μέχρι να αρθούν τα όποια πολιτικά ζητήματα και να αναληφθεί αποτελεσματική δράση. Επόμενο είναι να αναζητηθούν τρόποι ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί δράση (στα πλαίσια του νόμου και του διεθνούς δικαίου) από τους ίδιους τους ιδιώτες της αγοράς η οποία κάθε φορά πλήττεται. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ναυτιλιακές εταιρείες σε συνεργασία με ιδιωτικές εταιρείες ασφάλειας (PMSCs : Private Maritime Security Companies).
Εδώ πρέπει να διευκρινιστεί ότι η πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα δεν ήρθε ποτέ σε αντίθεση με τις κυβερνητικές και στρατιωτικές δράσεις. Αντιθέτως, τις συμπλήρωσε και συνεργάστηκε με αυτές, με αποτέλεσμα την αύξηση της αποτελεσματικότητας έναντι της πειρατείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εκπόνηση ενός οδηγού προς τα πληρώματα των εμπορικών πλοίων και τις πλοιοκτήτριες εταιρείες, ο οποίος εκπονήθηκε μετά από συνεργασία στρατιωτικών Οργανισμών (ΝΑΤΟ, Ε.Ε.) και ιδιωτικών σχηματισμών της ναυτιλιακής αγοράς, όπως Ενώσεις Ναυτιλιακών Εταιριών κ.λπ. Αυτός ο οδηγός είναι στην ουσία ένα εγχειρίδιο που διανέμεται δωρεάν και περιλαμβάνει συμπυκνωμένη όλη την έως τώρα εμπειρία από τη δράση των πειρατών. Είναι γραμμένο σε απλή γλώσσα και παρέχει πληροφορίες για το ποια είδη πλοίων κινδυνεύουν περισσότερο, οδηγίες για το πώς μπορούν να προστατευτούν καλύτερα χρησιμοποιώντας δικά τους υλικά όπως σύρματα, πως πρέπει να αντιδρούν τα πληρώματα σε περίπτωση επίθεσης για να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα τραυματισμού κ.λπ. Ο οδηγός αυτός ονομάζεται BMP (Best Management Practices - Βέλτιστες Πρακτικές) και ενημερώνεται κάθε φορά που προκύπτουν νέες πληροφορίες πάνω στα θέματα της πειρατείας.
Όσον αφορά στη δράση των εταιρειών maritime security, η τακτική που αναδείχθηκε ως η βέλτιστη δυνατή μέσα από τις συνθήκες της ίδιας της αγοράς και των συνθηκών στην παγκόσμια ναυτιλία, είναι η τοποθέτηση οπλισμένων και ειδικά εκπαιδευμένων φρουρών (PCASP : Private Contracted Armed Security Personnel) πάνω στα εμπορικά πλοία κατά τη διέλευσή τους από περιοχές υψηλού ρίσκου. Στην αρχή επιχειρήθηκαν και δοκιμάστηκαν διάφορα επιχειρησιακά μοντέλα, όπως η τοποθέτηση άοπλων φρουρών, δημιουργία θωρακισμένων χώρων για ασφάλιση του πληρώματος μέχρι την επέμβαση στρατιωτικών δυνάμεων, χρήση μη φονικών όπλων κ.λπ. Τελικά, η πράξη οδήγησε στην ανάδειξη ενός συγκεκριμένου μοντέλου σαν πιο αποτελεσματικό και προσαρμοσμένο στη ναυτική πραγματικότητα: τοποθέτηση μιας ολιγομελούς ομάδας (ακόμα και 2 ατόμων, λόγω περιορισμένων ενδιαιτήσεων και πόρων των πλοίων για άτομα εκτός πληρώματος), πολύ καλά εκπαιδευμένης σε θέματα έγκαιρου εντοπισμού και αναγνώρισης πειρατών, τεχνικών αποτροπής τους και με γνώσεις αντιμετώπισης ελαφρών τραυματισμών, πρώτων βοηθειών και σταθεροποίησης κρίσιμων περιστατικών.
Έχει αποδειχθεί ότι τέτοιες ομάδες πάνω σε εμπορικά πλοία μπορούν να διατηρήσουν με εναλλασσόμενες βάρδιες ικανοποιητική ετοιμότητα για ένα διάστημα 7 με 15 ημερών (τόσο θέλουν περίπου τα πλοία για να διέλθουν από τις περιοχές υψηλού ρίσκου), να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά μια επίθεση από πειρατές, να αντιμετωπίσουν στοιχειωδώς περιπτώσεις ελαφρών τραυματισμών και να επιβαρύνουν κατά το δυνατό λιγότερο την κανονική ζωή και την εργασία του υπόλοιπου πληρώματος.
Όπως σε κάθε νέα αγορά έτσι και στην περίπτωση της ναυτικής ασφάλειας (Maritime Security) αρχικά παρουσιάστηκαν αρκετές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις διάφορες εταιρείες που εμφανίστηκαν. Διαφορές στις επιλογές της ποιότητας του προσωπικού που κλήθηκε να εκτελέσει καθήκοντα φρουρού, στην εκπαίδευσή του, στα όπλα που χρησιμοποιούσε, στη σύνθεση των ομάδων, στους κανόνες και στις τακτικές που χρησιμοποιούνταν και στον τρόπο συντονισμού και ελέγχου του από την εταιρεία τους. Επίσης προέκυψαν (όπως ήταν ίσως αναμενόμενο) διάφορα προβλήματα συντονισμού και διοίκησης ανάμεσα στο ναυτιλιακό κόσμο και τον κόσμο του security. Π.χ. πώς θα εξασφαλιζόταν η σαφής εξουσία του κυβερνήτη του πλοίου, πώς θα διευκολυνόταν η δράση και η ζωή των φρουρών πάνω στο πλοίο, χωρίς όμως να επηρεαστεί η εσωτερική λειτουργία του πλοίου, ποιες θα ήταν οι διοικητικές σχέσεις μεταξύ φρουρών και πληρώματος, πώς θα εξασφαλιζόταν η υποστήριξη των φρουρών από το πλοίο κ.λπ. Παρ' όλες τις παραπάνω δυσκολίες, η αποτελεσματικότητα της τοποθέτησης ένοπλων φρουρών πάνω σε πλοία υπήρξε εξαρχής εντυπωσιακή, καθώς μέχρι και σήμερα δεν έχει καταγραφεί ούτε ένα περιστατικό αρπαγής πλοίου με φρουρούς.
Σήμερα, ύστερα από αρκετό διάστημα λειτουργίας αυτού του μοντέλου προστασίας των εμπορικών πλοίων, η αγορά έχει ωριμάσει αρκετά. Έχουν πλέον εκδοθεί διεθνώς συμφωνημένα κριτήρια και οδηγίες εξασφάλισης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών maritime security (π.χ. το ISO 28007), οι εταιρείες πλέον έχουν κατασταλάξει στο ποια είναι τα κριτήρια επιλογής του βέλτιστου προσωπικού για αυτή τη δουλειά, αναπτύσσονται διαρκώς μηχανισμοί παροχής ικανοποιητικής εκπαίδευσης για τους φρουρούς, έχει συλλεχθεί πλέον αρκετή συλλογική εμπειρία από την αντιμετώπιση πειρατών, οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν αυξήσει αρκετά τη δική τους αντίληψη για το έργο των εταιρειών maritime security και το πώς μπορεί να βελτιστοποιηθεί η συνεργασία μαζί τους κ.λπ.
Βέβαια, η αγορά παροχής ναυτικής ασφάλειας (maritime security) προσαρμοζόμενη στην ποικιλομορφία της ναυτιλιακής αγοράς την οποία υποστηρίζει, εξακολουθεί να παρουσιάζει και η ίδια μεγάλη ποικιλία στο είδος, την ποιότητα και το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών. Αυτό δεν είναι ούτε αφύσικο ούτε κατακριτέο (αρκεί να μην επηρεάζει την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής). Για παράδειγμα, μια εταιρεία που ναυλώνει μικρά, παλιά και φθηνά πλοία είναι αναμενόμενο να επιλέξει για την προστασία ενός πλοίου της, μια εταιρεία maritime security που ζητά τη χαμηλότερη αμοιβή, αδιαφορώντας για την πιθανότητα το χαμηλό κόστος να προκύπτει από χαμηλή αποζημίωση των φρουρών (άρα και χαμηλότερο κίνητρο), τη χαμηλότερη μαχητική τους ικανότητα, τη μειωμένη τους εκπαίδευση, το λιγότερο αξιόπιστο εξοπλισμό κ.λπ. Από την άλλη, μια εταιρεία με μεγαλύτερο προϋπολογισμό, είναι λογικό να ενδιαφερθεί για ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει ο χώρος του maritime security, ακόμα κι αν αυτό συνεπάγεται πιο αυξημένες τιμές παροχής υπηρεσιών. Το λογικό πάντως (σε οικονομικά μεγέθη) είναι, το μεγαλύτερο μερίδιο να το λάβουν οι εταιρείες security που δεν διστάζουν να επενδύσουν στην εκπαίδευση του προσωπικού τους, στον άρτιο εξοπλισμό τους και στη βελτίωση του συντονισμού των αποστολών τους.
Τέλος πρέπει να αναφερθεί ότι λειτουργούν και εταιρείες που παρέχουν εντελώς εξειδικευμένες υπηρεσίες, που μπορούν να ενταχθούν στην κατηγορία maritime security. Τέτοιες εταιρείες διαθέτουν ρυμουλκά ανοικτής θαλάσσης με ειδικό προσωπικό που αναλαμβάνει την επάνδρωση και την απομάκρυνση πλοίων από τα αγκυροβόλια των πειρατών μετά την απελευθέρωσή τους, τη φιλοξενία των απελευθερωμένων ομήρων και τη μεταφορά τους σε ασφαλές λιμάνι, πλοιάρια εξοπλισμένα με βαρύ οπλισμό όπως κανόνια και μη επανδρωμένα σκάφη (UAVs) για τη συνοδεία εμπορικών πλοίων πολύ υψηλής ή ιδιαίτερης αξίας (π.χ. θαλαμηγούς) κ.λπ.

Το μέλλον του Maritime Security
Οι τελευταίες εξελίξεις στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας δείχνουν ότι η πειρατεία στην περιοχή του Κόλπου του Aden και του Ινδικού ωκεανού έχει ελαχιστοποιηθεί, με ελάχιστα κρούσματα να έχουν καταγραφεί τον τελευταίο χρόνο. Όλοι οι στρατιωτικοί Οργανισμοί (Ε.Ε., ΝΑΤΟ κ.λπ.) έχουν ανακοινώσει ότι αυτή η μείωση των κρουσμάτων δεν πρέπει να εκληφθεί ως εξάλειψη της απειλής στην περιοχή και ότι τα πλοία πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν όλα τα μέτρα προστασίας που λαμβάνουν έως τώρα (συμπεριλαμβανομένων των ένοπλων φρουρών) προκειμένου να διατηρηθεί σε χαμηλά επίπεδα η δράση των πειρατών.
Αντίθετα, η πειρατεία στα παράκτια ύδατα της Δυτικής Αφρικής (στην ευρύτερη περιοχή της Νιγηρίας) έχει διογκωθεί αρκετά, προβληματίζοντας την παγκόσμια κοινότητα η οποία ήδη μελετά τυχόν ανάγκη και πιθανούς τρόπους επέμβασης ναυτικών στρατιωτικών δυνάμεων, όπως έγινε στην περίπτωση της Σομαλίας. Ιδιωτικές εταιρείες maritime security ήδη αναζητούν και αυτές τρόπους να μπορέσουν να προσφέρουν υπηρεσίες και σε αυτήν την ιδιαίτερη περιοχή. Η ιδιαιτερότητα στην περίπτωση της Νιγηρίας, έγκειται στο ότι η πειρατεία εκδηλώνεται συνήθως εντός χωρικών υδάτων και όχι σε διεθνή ύδατα (κάτι που επιφέρει σημαντικούς νομικούς περιορισμούς στη χρήση βίας ή απειλής βίας από αλλοδαπό ιδιωτικό προσωπικό), καθώς και στο γεγονός ότι ο σκοπός των πειρατών (ή ληστών για την ακρίβεια) δεν είναι η αρπαγή όλου του πλοίου, αλλά η αρπαγή του φορτίου του (συνήθως καύσιμα) ή ακόμα και η ληστεία του πληρώματος στα αγκυροβόλια. Μια άλλη ιδιαιτερότητα των πειρατών στην περιοχή της Νιγηρίας είναι η βιαιότητα που φέρονται να δείχνουν σε σχέση με τους αντίστοιχους Σομαλούς. Η αποτελεσματική δραστηριοποίηση σε ένα τέτοιο απαιτητικό περιβάλλον από πλευράς ιδιωτικών εταιρειών ασφάλειας, είναι κάτι που αναμένεται από τον ναυτιλιακό κόσμο και αποτελεί πρόκληση για το χώρο τη ιδιωτικής ασφάλειας (τόσο επιχειρησιακά και νομικά, όσο και σε θέματα logistics).
Τέλος, όσον αφορά στο προσωπικό που απασχολείται σήμερα ή επιθυμεί να απασχοληθεί σε καθήκοντα φρουρού, το μέλλον φαίνεται υποσχόμενο, παρά την οικονομική ύφεση σε παγκόσμια κλίμακα. Οι εξελίξεις που αναμένονται ή που ήδη λαμβάνουν χώρα στο χώρο της ναυτιλίας, αφήνουν περιθώριο για αύξηση της ζήτησης τέτοιου προσωπικού. Πέραν της πειρατείας υπάρχει επίσης το θέμα της φύλαξης και προστασίας σε θαλάσσιες πετρελαιοπηγές (αναμενόμενο στον Ελλαδικό χώρο), το θέμα φύλαξης και προστασίας πολυτελών σκαφών αναψυχής, καθώς και το θέμα της φύλαξης λιμένων από ιδιωτικές εταιρείες. Ένα άτομο που φιλοδοξεί να απασχοληθεί σε τέτοιες δράσεις, πέραν των άλλων προσόντων και της προσωπικής του εμπειρίας (π.χ. προϋπηρεσία σε ειδικές δυνάμεις, γνώση πολεμικών τεχνών, εμπειρία σε χειρισμό όπλων, κ.λπ.) πρέπει να ενδιαφερθεί και να επενδύσει στην εξειδικευμένη κατάρτισή του, προκειμένου να καταστεί ικανός στο θαλάσσιο περιβάλλον (π.χ. βαθιά γνώση του αντιπάλου, της γεωγραφίας που θα επιχειρήσει, εξοικείωση με το μέσο που θα προστατεύσει, τον τρόπο και τους κανόνες λειτουργίας του, τον εντοπισμό στόχου σε θαλάσσιο περιβάλλον, τη διάκριση μεταξύ ύποπτων και συνήθων θαλάσσιων δραστηριοτήτων, γνώση ναυτικής ορολογίας, αξιοποίηση και χειρισμός ναυτικών βοηθημάτων κ.λπ.). Μεγάλο ρόλο σε αυτήν την κατεύθυνση θα παίξουν τόσο οι εταιρείες maritime security που θα δώσουν ανάλογο κίνητρο επιλέγοντας να προσφέρουν απασχόληση σε καταρτισμένο προσωπικό, όσο και οι ναυτιλιακές εταιρείες που θα επιλέξουν να συνεργαστούν με τέτοιες εταιρείες.

Πλωτάρχης Ε. Νικολόπουλος ΠΝ